බදු පැහැර හැරීම් සහ මුදල් විශූධිකරණය (money laundering) වැළැක්වීමේ අරමුණ ඇතිව, ශ්‍රී ලංකා දේශීය ආදායම් දෙපාර්තමේන්තුව (IRD) සහ සුරාබදු දෙපාර්තමේන්තුව (ED) අතර තොරතුරු හුවමාරු කැර ගැනීම සඳහා අවබෝධතා ගිවිසුමක් (MoU)  අත්සන් තැබූ බව මුදල් අමාත්‍යාංශය  පසුගිය බදාදා (21) ප්‍රකාශ කෙළේය.

මෙම අවබෝධතා ගිවිසුම (MoU) මඟින් ඒකාබද්ධ යාන්ත්‍රණයක් ස්ථාපිත කෙරෙන අතර, හුවමාරු කැර ගන්නා තොරතුරු පදනම් කැරගෙන සමාන්තර විමර්ශන සිදු කිරීමට ද ඉඩ සැලසෙනු ඇත.

“ මුදල් විශුද්ධිකරණය, ත්‍රස්තවාදී මූල්‍යකරණය සහ ව්‍යාප්ති මූල්‍යකරණයට එරෙහිව ශ්‍රී ලංකාවේ තුන්වන අන්‍යෝන්‍ය ඇගයීමට සමගාමීව, බදු පැහැර හැරීමට අදාළ වැරදි.. සහ සුරාබදු ආඥා පනත යටතේ වැටෙන වැරදි 2026 අගෝස්තු 4 වැනි දින සිට ක්‍රියාත්මක වන පරිදි මුදල් විශුද්ධිකරණය වැළැක්වීමේ (සංශෝධන) පනත හරහා මුදල් විශුද්ධිකරණයට අදාළ ‘නීති විරෝධී ක්‍රියාකාරකම්’ ලෙස නම් කර ඇත,” මුදල් අමාත්‍යාංශය නිවේදනයක් නිකුත් කරමින් කියා සිටියේය.

නව අවබෝධතා ගිවිසුම මඟින් රාජ්‍ය සම්පත් ප්‍රශස්ත කිරීම මගින් එවැනි වැරදිවලට එරෙහිව සාමූහිකව ක්‍රියා කිරීමේ යාන්ත්‍රණයක් ස්ථාපිත කරනු ඇති බව එහි සඳහන් විය.

මෙම මුලපිරීම හරහා, බදු පැහැර හැරීමට එරෙහිව විගණන පුළුල් කිරීම, නීති විරෝධී මූල්‍ය ප්‍රවාහ අවම කිරීම සහ ආදායම් එකතු කිරීම විධිමත් කිරීම මඟින් රජය තම ආදායම් ඉලක්ක සපුරා ගැනීමට අපේක්ෂා කරන බව අමාත්‍යාංශය පැවසීය.

ඓතිහාසිකව, ආයතනික සිලෝස් සහ IRD සහ ED අතර අන්තර්-නියෝජිත දත්ත ඒකාබද්ධ කිරීමේ දැඩි ඌණතාවය පුළුල් ආදායම් කාන්දුවක් සඳහා ඉඩ සලසන පද්ධතිමය හිඩැස් ඇති කෙළේය.

නොගැලපෙන වාර්තා තබා ගැනීමේ පද්ධති සමඟ හුදකලා ආයතන ලෙස ක්‍රියාත්මක වන ආදායම් එකතු කිරීමේ ආයතන දෙකට ගනුදෙනු, නිෂ්පාදන සහ බදු ගොනු කිරීම් තත්‍ය කාලීනව හරස්-සත්‍යාපනය කිරීමට නොහැකි විය.

මෙම මෙහෙයුම් විසන්ධි කිරීමට ඉඩ ලබා දෙන ලදී. අනුකූල නොවන ව්‍යාපාර සහ නිෂ්පාදකයින් සෘජු බදු තක්සේරු කිරීම් සඳහා IRD වෙත අඩු පිරිවැටුම් සංඛ්‍යා වාර්තා කරන අතරම නිෂ්පාදන පරිමාවන් හෝ තීරුබදු වගකීම් සුරාබදු දෙපාර්තමේන්තුවට වාර්තා කරන ලෙස ඉල්ලා සිටී.

ස්වයංක්‍රීය බුද්ධි හුවමාරුවක් නොමැතිකම හේතුවෙන් සමාන්තර මූල්‍ය විගණන පැවැත්වීමේ රාජ්‍ය හැකියාව සීමා වූ අතර නීති විරෝධී මූල්‍ය ප්‍රවාහයන්, බදු පැහැර හැරීමේ යෝජනා ක්‍රම සහ බදු කළ හැකි භාණ්ඩවල කළු වෙළෙඳපොළ වෙළඳාම පිළිබඳ සීමිත දෘශ්‍යතාවක් ඇති වූ බව විශ්ලේෂකයෝ පවසති.ප්‍රතිඵලයක් ලෙස, සම්බන්ධීකරණය නොකළ අධීක්ෂණය බදු අනුකූලතා බලාත්මක කිරීම දැඩි ලෙස දුර්වල කළ අතර, රජයේ බදු-දළ දේශීය නිෂ්පාදිත අනුපාතය ඛාදනය වූ අතර ජාතික ආදායම් ඉලක්ක ප්‍රශස්ත ලෙස සාක්ෂාත් කැර ගැනීමට බාධාවක් විය.

(ECONOMYNEXT)