කොළඹ තේ වෙන්දේසියේ දත්ත දෙස බැලූ බැල්මට පෙනෙන්නේ තේ කර්මාන්තය පැහැදිලි ප්‍රබෝධයක පවතින බවකි. පසුගිය සැප්තැම්බර් මාසයේදී තේ කිලෝවක ජාතික සාමාන්‍ය මිල රුපියල් 1,202.74 දක්වා ඉහළ ගොස් තිබිණි. එය අගෝස්තු මාසයට සාපේක්ෂව රුපියල් 28කට වැඩි වාසියකි.

නමුත් මේ ඉලක්කම්වලින් සැබෑ යථාර්ථය වැසී පවතී.

විදේශ විනිමය අර්බුදයකින් මිදෙන්නට වෙරදරන රටකට වැදගත් වන්නේ රුපියලේ අගය නොවේ; රට තුළට ගලා එන ඩොලර් ප්‍රමාණයයි. ෆෝබ්ස් ඇන්ඩ් වෝකර් (Forbes & Walker) ආයතනයේ පර්යේෂණ දත්ත පෙන්වා දෙන්නේ පසුගිය සැප්තැම්බර් මාසයේදී ශ්‍රී ලංකාවේ තේ කිලෝවකට ලැබී ඇත්තේ ඇමෙරිකානු ඩොලර් 3.65ක් පමණක් බවයි. 2025 සැප්තැම්බරයේ එම අගය ඩොලර් 3.94ක් විය. ඒ අනුව, රුපියල් මිල ඉහළ ගියද එක් කිලෝවකින් රටට අහිමි වූ ඩොලර් ආදායම ශත 29කි.

2026 වසරේ මේ දක්වා (ජනවාරි – සැප්තැම්බර්) සමස්ත තත්ත්වය විමසා බැලුවද මෙම පසුබෑම එලෙසම දැකගත හැකිය. සාමාන්‍ය ඩොලර් මිල 3.88 සිට 3.63 දක්වා ශත 25කින් පහත වැටී තිබේ.

පහතරටින් අල්ලගෙන ඉන්න තේ වෙළඳපොළ

වෙළඳපොළේ යම් හෝ ස්ථාවරත්වයක් රඳවාගෙන ඇත්තේ පහතරට (Low Grown) තේ නිෂ්පාදනය පමණි. සැප්තැම්බර් මාසයේදී පහතරට තේ කිලෝවක සාමාන්‍ය මිල රුපියල් 1,310.05ක් දක්වා වැඩි විය. එහෙත් පසුගිය වසරට සාපේක්ෂව සසඳන විට, පහතරට තේ සඳහා ලැබුණු ඩොලර් ආදායම පවා ශත 16කින් අඩු වී තිබේ.

උඩරට (High Grown) සහ මැදරට (Medium Grown) තේ වල තත්ත්වය මීට වඩා බරපතළය:

* උඩරට තේ: පසුගිය වසරට සාපේක්ෂව කිලෝවක මිල ඩොලර් වලින් ශත 57කින් පහත වැටී ඇත.
* මැදරට තේ: වාර්තා වූයේ කිලෝවකට රුපියල් 956.96ක මිලකි. එය ඩොලර් අගයෙන් ශත 50ක වාර්ෂික පසුබෑමකි.

අර්බුදය කොතැනද?

රුපියලේ විනිමය අනුපාත වෙනස්වීම් හේතුවෙන් දේශීයව රුපියල් අගය ඉහළ ගියද, ලෝක වෙළඳපොළේ ලංකා තේ වලට ලැබෙන මිල පහළ යාම කර්මාන්තයට දැඩි පීඩනයක් එල්ල කර ඇත.

නිෂ්පාදන පිරිවැය ඉහළ යාම, ඉන්ධන සහ ප්‍රවාහන ගාස්තු ඉහළ යාම, මැදපෙරදිග කලාපයේ පවතින නොසන්සුන් භූ-දේශපාලනික තත්ත්වය සහ සරල කළ එකතු කළ අගය මත බද්ද (SVAT) අහෝසි වීම වැනි බාහිර හා අභ්‍යන්තර සාධක ගණනාවක් නිෂ්පාදකයන් මෙන්ම අපනයනකරුවන් ද එකවර මුහුණ දෙන අභියෝග බව වෙළඳපොළ නිරීක්ෂකයෝ පෙන්වා දෙති.

ඉදිරි ගමන් මඟ

මේ තත්ත්වයට පිළියමක් ලෙස රජය මෑතකදී රුපියල් බිලියන 2.5ක අතිරේක පොහොර සහනාධාරයක් වෙන් කරමින්, තේ වගාකරුවකුට හිමිවන මුදල රුපියල් 5,000 දක්වා ඉහළ නැංවීමට පියවර ගත්තේය. ඊට අමතරව කර්මාන්තශාලා ආශ්‍රිත ප්‍රමිති පාලනය දැඩි කිරීම සහ සාම්ප්‍රදායික මැදපෙරදිග වෙළඳපොළෙන් ඔබ්බට ගොස් යුරෝපය, උතුරු ඇමෙරිකාව සහ තුර්කිය වැනි කලාප වෙත නැඹුරු වීමේ උත්සාහයන් ද ක්‍රියාත්මක වෙමින් පවතී.

කෙසේ වෙතත්, රුපියලේ අගය මත පමණක් පදනම්ව තේ කර්මාන්තයේ ලාභය මැනීම ප්‍රමාණවත් නොවන බව ක්ෂේත්‍රයේ විද්වතුන්ගේ අදහසයි. රටට අවශ්‍ය සැබෑ විදේශ විනිමය සුරක්ෂිත කර ගැනීමට නම්, නිෂ්පාදන ධාරිතාව සහ තත්ත්ව ප්‍රමිතීන් ඉහළ නංවා ලෝක වෙළඳපොළේ ලංකා තේ සඳහා ලැබෙන ඩොලර් අගය ඉහළ නංවා ගැනීම අත්‍යවශ්‍ය සාධකයකි.

වැඩිදුර තොරතුරු සහ ආශ්‍රිත මූලාශ්‍ර:

ලංකා නිව්ස් | Tea’s Rupee Revival Masks a Dangerous Dollar Earnings Collapse

Sri Lanka Tea Board – Export Statistics & National Sales Performance