අපනයන ක්ෂේත්‍රය මෙරට ආර්ථිකයේ තීරණාත්මක වෙනස (Engine of Growth) බවට පත් කිරීමට ආණ්ඩුව උත්සාහ කළ ද, ඉහළ යන ආනයන වියදම්, සංචාරක ආදායම බිඳ වැටීම සහ රුපියල ශීඝ්‍රයෙන් අවප්‍රමාණය වීම හේතුවෙන් එම අපනයන ඉලක්ක සපුරා ගැනීම දැඩි අභියෝගයකට ලක්ව තිබේ.

අපනයන සංවර්ධන මණ්ඩලය (EDB) විසින් 2026-2030 ජාතික අපනයන සංවර්ධන සැලැස්ම යටතේ මෙරට වාර්ෂික අපනයන ආදායම මේ වසරේදී ඩොලර් බිලියන 20 දක්වාත්, 2030 වන විට ඩොලර් බිලියන 36 දක්වාත් ඉහළ නැංවීමට ඉලක්ක කර තිබුණ ද මහ බැංකුවේ නවතම දත්ත පෙන්වා දෙන්නේ සැබෑ බිම් මට්ටම ඊට වඩා වෙනස් බවයි.
වෙළෙඳ හිඟය ඩොලර් බිලියන 5 සීමාව පනියි
ශ්‍රී ලංකාවේ ජංගම ගිණුමේ හිඟය (Current Account Deficit) මැයි මාසයේදී ඩොලර් මිලියන 194ක් ලෙස වාර්තා වෙමින් අඛණ්ඩව දෙවැනි මාසයටත් පසුබෑමක් පෙන්වා ඇත.
හිඟය පුළුල් වීම:
ජනවාරි සිට මැයි දක්වා කාලය තුළ මෙරට සමස්ත වෙළෙඳ හිඟය ඩොලර් බිලියන 4.7 දක්වා ශීඝ්‍රයෙන් ඉහළ ගොස් ඇත්තේ පසුගිය වසරේ පැවති ඩොලර් බිලියන 2.7ක සීමාව මුළුමනින්ම අභිබවා යමිනි.
ජූනි මාසයේ ඇස්තමේන්තු:
මූලික දත්තවලට අනුව ජූනි මාසයේදී ද ආනයන වියදම ඩොලර් බිලියන 2 ඉක්මවා ගොස් ඇති අතර අපනයන ආදායම පවතින්නේ ඩොලර් බිලියන 1.15ත් 1.25ත් අතර මට්ටමකය. ඒ අනුව වසරේ මුල් මාස 6 නිමාවන විට සමස්ත වෙළෙඳ හිඟය ඩොලර් බිලියන 5.5 සීමාව පසු කර ඇතැයි ආර්ථික විශ්ලේෂකයෝ පෙන්වා දෙති.
ආනයන බිල ඉහළ යාමට බලපෑ හේතු
ගෝලීය දේශපාලන වෙනස්වීම් සහ දේශීය ප්‍රතිපත්ති ලිහිල් කිරීම් සෘජුවම රටේ විදේශ සංචිතවලට බලපෑම් කර තිබේ.
ලෝක වෙළෙඳපොළ සහ තෙල්:
මැදපෙරදිග පවතින යුදමය වාතාවරණය හේතුවෙන් ලෝක වෙළෙඳපොළේ තෙල් මිල සහ නැව් ගාස්තු (Freight Charges) අධික ලෙස ඉහළ ගොස් ඇත. මේ නිසා මැයි මාසයේ පමණක් ලංකාවේ ඉන්ධන ආනයන පිරිවැය 112% කින් ඉහළ ගොස් ඩොලර් මිලියන 536ක් දක්වා වර්ධනය විය.
වාහන ආනයනය:
වාහන ආනයන සීමාවන් ලිහිල් කිරීමත් සමඟ වසරේ මුල් මාස 5 තුළ පමණක් මෝටර් රථ ආනයනය වෙනුවෙන් ඩොලර් බිලියන 1.07කට අධික මුදලක් රටින් පිටතට ගලා ගොස් ඇත.
සංචාරක ව්‍යාපාරයේ පසුබෑම සහ එකම අස්වැසිල්ල
ඩොලර් අර්බුදයෙන් ගොඩ ඒම සඳහා සංචාරක ව්‍යාපාරයෙන් බලාපොරොත්තු වූ සහයෝගය මෙතෙක් ප්‍රශස්ත මට්ටමකින් ලැබී නොමැත.
පැමිණීම් වැඩි වුවත් ආදායම අඩුයි:
ජනවාරි-මැයි කාලය තුළ සංචාරකයන් මිලියනයක් මෙරටට පැමිණිය ද, ඔවුන්ගෙන් ලැබුණු ආදායම පසුගිය වසරට සාපේක්ෂව 11.9% කින් පහත වැටී ඩොලර් බිලියන 1.36ක් ලෙස සටහන් විය. ජූනි මාසයේදී ද සංචාරකයන්ගේ පැමිණීම තවදුරටත් මන්දගාමී වී ඇත.
රුපියල පීඩනයට:
මෙම සමස්ත බාහිර බලපෑම් හේතුවෙන් ජූනි මාසය අවසන් වන විට ශ්‍රී ලංකා රුපියල ඇමරිකානු ඩොලරයට සාපේක්ෂව 7.9% කින් අවප්‍රමාණය වී තිබේ.
විදේශ ප්‍රේෂණ සහ සංචිත:
ආර්ථිකයේ පවතින එකම සාධනීය ලක්ෂ්‍යය වන්නේ විදේශ රැකියා නියුක්තිකයන්ගේ ප්‍රේෂණ (Remittances) මුල් මාස 5 තුළ 26% කින් ඉහළ ගොස් ඩොලර් බිලියන 3.9ක් ලෙස වාර්තා වීමයි. මීට අමතරව IMF වාරික නිදහස් වීමත් සමඟ නිල විදේශ සංචිත මට්ටම ඩොලර් බිලියන 6.9ක් දක්වා ශක්තිමත් වී ඇත.

ආර්ථික විද්‍යාඥයන් අනතුරු අඟවන්නේ, ලෝක වෙළෙඳපොළේ පවතින ඉල්ලුමට සරිලන පරිදි ඉහළ අගයක් සහිත (Higher-value products) නව අපනයන භාණ්ඩ විවිධාංගීකරණයකට ලංකාව කඩිනමින් යොමු නොවුණහොත්, අපනයන ආදායම අභිබවා යන ආනයන බිල නිසා රට නැවතත් දැඩි මූල්‍ය අර්බුදයකට මුහුණ දීම වැළැක්විය නොහැකි බවයි.

(උපුටා ගැනීම -Leader)
(සටහන | සම්පත් ධීරසේකර )

මුලාශ්‍රය :

Exports Trasget Face Mounting Pressure from External Economic Headwinds