වෙනිසියුලාවේ අගනුවර අසල ඇති වූ ප්‍රබල භූමිකම්පා දෙකකින් අවම වශයෙන් පුද්ගලයන් 10000කට ආසන්න  සංඛ්‍යවක් මිය ගොස් අවම වශයෙන් 5000ක් පමණ තුවාල බවා ඇති බවත්, කඩා වැටි ඇති  ගොඩනැඟිලි සුන් බුන් අතර සිර වු  පිරිස්  බේරා ගැනීම සඳහා ගලවා ගැනීමේ කණ්ඩායම්  මේ වන විට කටයුතු කරමින්  සිටින බව Cyber World Press  අනාවරණය කරමින්  සිටි.

කැරකස් සහ ඒ අසල පිහිටි වෙරළබඩ නගරයක් වන ලා ගුයිරා හි, කඩා වැටුණු ගොඩනැඟිලිවල සුන්බුන් යට සිරවී සිටින  මිනිසුන් උදව් ඉල්ලන  හඬවල් ඇසෙමින් තිබේ.

පළමු රික්ටර් පරිමාණයේ 7.2 ක භූමිකම්පාවෙන් තත්පර කිහිපයකට පසු ඊටත් වඩා ශක්තිමත් 7.5 ක භූමිකම්පාවක් ඇති වූ බව අමෙරිකා  එක්සත් ජනපද භූ විද්‍යා සමීක්ෂණ ආයතනය (USGS) පවසයි. දෙකම මතුපිටට ආසන්නව සිදු වූ අතර එමඟින් විනාශය වඩාත් දරුණු වී ඇත.

තවත් බොහෝ අය මිය ගොස් ඇති බවට බිය වන අතර, තවත් අය නිවාස අහිමි වී හෝ ව්‍යසනයෙන් පසු වීදිවල නිදා සිටින අයුරු  හා  හානියට පත්, අනාරක්ෂිත ගොඩනැගිලිවල විශාල  පිරිසක් රැඳී සිටින බව Cyber World Press  වාර්තා කරයි.

වෙනිසියුලාවේ ජාතික නිවාඩු දිනයක් වන බදාදා 18:04 ට (GMT 22:04) භූමිකම්පා ඇති වූ අතර, එයින් අදහස් වන්නේ සාමාන්‍ය සතියේ දිනයකට වඩා වැඩි පිරිසක් නිවෙස් වල සිටි බවයි.

භූමිකම්පා දෙකම නොගැඹුරු ඒවා වූ අතර, පළමුවැන්න මතුපිට සිට කිලෝමීටර 20.3 ක් පහළින් කේන්ද්‍රගත  වී ඇති  අතර, දෙවැන්න කිලෝමීටර 10 ක් ගැඹුරින් සිදු වූ බව USGS වාර්තා කරයි.

වෙනිසියුලාවේ ජාතික සභාවේ සභාපති ජෝර්ජ් රොඩ්‍රිගස් බ්‍රහස්පතින්දා වාර්තා කළේ, රටේ අන්තර්වාර ජනාධිපති ඩෙල්සි රොඩ්‍රිගස් හදිසි තත්ත්වයක් ප්‍රකාශයට පත් කිරීමෙන් පසුව, මරණ සංඛ්‍යාව ඉහළ ගොස් ඇති බවයි.

රටවල් කිහිපයක් ගලවා ගැනීමේ කටයුතු සඳහා සහාය වීමට පොරොන්දු වී ඇති අතර, අමෙරිකා එක්සත් ජනපදය ඩොලර් මිලියන 150 (පවුම් මිලියන 113) ක ආධාරයක්  පොරොන්දු වී ඇත. සෝදිසි සහ ගලවා ගැනීමේ කණ්ඩායම් සහ “වේගවත් සහන මෙහෙයුම්” සඳහා සහාය වීම සඳහා  අමෙරිකා එක්සත් ජනපද හමුදාව ප්‍රවාහන නැව් සහ ගුවන් යානා යවන බව නිවේදනයක් නිකුත් කරමින් කියා  ඇති බව Cyber World Press  සඳහාන් කරයි.

ජෝර්ජ් රොඩ්‍රිගස් පැවසුවේ ගොඩනැඟිලි 250 ක් හානි වී හෝ අහිමි වී ඇති බවත්, බොහෝ දුරට ලා ගුයිරා හි, බීබීසී විසින් මහල් 10 කින් යුත් හෝටලයක් සුන්බුන් බවට පත් වූ දර්ශන මාධ්‍යයට මුදා හැර තිබේ. ඇතමුන් පසුගිය  බ්‍රහස්පතින්දා, තම  ආදරණීයයන්  ගොඩනැඟිලි සුන් බුන් අතර සොයමින් සිටි  අයුරු ප්‍රදර්ශනය  වී තිබේ.

ජුවාන් ඔර්ටිස් බීබීසීයට පවසා ඇත්තේ, ඔහුගේ සමීප මිතුරෙකු මිය ගොස් ඇති බව තහවුරු වී ඇති බවත්, තවත් අයකු සුන්බුන් යට සිටින බවත්, වෙරළ බඩ ප්‍රදේශයේ ජීවත් වන ඔවුන් දන්නා පුද්ගලයන් 20 දෙනකු පමණ අතුරුදහන් වී ඇති බව සඳහාන් කරයි..

“මම කම්පනයෙන් හා ව්‍යාකූලත්වයෙන් පෙළෙන අතර, මට උදව් කළ නොහැකි වීම ගැන කලකිරී සිටිමි,” කැරකස් හි වෛද්‍ය ශිෂ්‍යයාවක් පවසා ඇත.

වෙනිසියුලාවේ අගනුවර ගොඩනැඟිලි ද කඩා වැටී ඇති බව අභ්‍යන්තර කටයුතු  ඇමැති ඩියෝස්ඩාඩෝ කැබෙලෝ පැවසූ අතර, ටෘජිලෝ, යාරකුයි, කැරබෝබෝ, අරගුවා සහ මිරැන්ඩා ද පීඩාවට පත්ව ඇත.

කැරකස්හි මහා අගනගරයේ කොටසක් වන චාකාඕහි නගරාධිපති ගුස්ටාවෝ ඩියුක් බ්‍රහස්පතින්දා නටබුන් වූ ගොඩනැඟිල්ලකින් පිටත පැවසුවේ එහි පුද්ගලයින් 11 දෙනකු මිය ගොස් ඇති බවත් 23 දෙනෙකු බේරාගෙන ඇති බවත්ය.

සමාජ මාධ්‍යවල පළ කරන ලද වීඩියෝ යාවත්කාලීන කිරීමකදී, විශේෂඥයින්ට “තවමත් ජීවතුන් අතර සිටින බවට බලාපොරොත්තු වන පුද්ගලයන් වෙත ළඟා වීමට” හැකි වන පරිදි කණ්ඩායම්  සුන්බුන් ඉවත් කිරීමට උත්සාහ කරන බව ඔහු පැවසීය. සන්නිවේදන සහ මාධ්‍ය අධ්‍යයන”අපි හැකි තරම් මිනිසුන් ජීවතුන් අතර බේරා ගැනීමට උත්සාහ කරනවා,” ඔහු පැවසීය.

කැරකස් නගරයට නුදුරින් පිහිටි මයිකෙටියා හි වෙනිසියුලාවේ ප්‍රධාන ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපළ බරපතළ හානි හේතුවෙන් වසා දමා ඇති බව එරට අන්තර්වාර ජනාධිපතිවරයා පැවසීය. පර්යන්තය ඇතුළත වීඩියෝවක සිවිලිමෙන් දූවිලි හා සුන්බුන් වැටෙන ආකාරය දක්නට ලැබුණි.

කැරකස් සිට කිලෝමීටර් 250 ක් (සැතපුම් 155) පමණ වයඹ දෙසින්, තවත් ප්‍රචාරක වීඩියෝවකින් වෙරළ තීරයේ ටුකාකාස් හි බහු මහල් ගොඩනැඟිල්ලක්, හෝටලයක් කඩා වැටී ඇති බව පෙන්නුම් කෙළේය.

භූමිකම්පා දෙකෙන් පසුව අවම වශයෙන් 30 ක් වාර්තා වී ඇති අතර, ප්‍රදේශය පුරා පසු කම්පන දිගටම ඇති බව ඩෙල්සි රොඩ්‍රිගස් රාජ්‍ය රූපවාහිනී නාලිකාවක් වන වෙනිසොලානා ඩි ටෙලිවිෂන් වෙත පැවසීය.

මරණ සංඛ්‍යාව තවදුරටත් ඉහළ යනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ. USGS පැවසුවේ: “ඉහළ ජීවිත හානි සහ පුළුල් හානි සිදුවිය හැකි අතර ව්‍යසනය පුළුල් ලෙස පැතිර යා හැකිය.”

භූමිකම්පා හේතුවෙන් මරණ 10,000 කට වඩා වැඩි විය හැකි බවත්, 42% ක සම්භාවිතාවක් සහ 100,000 කට වඩා වැඩි වීමට 33% ක අවස්ථාවක් ඇති බවට ඇස්තමේන්තු කර ඇති  ඇත. එය පෙර, සමාන භූමිකම්පා සහ අවට ජනගහනයේ ප්‍රමාණය ඇතුළු සාධක පරාසයක් මත පදනම් වේ.

මෙම සංඛ්‍යා හදිසි ප්‍රතිචාර දැක්වීමට උපකාර කිරීම සඳහා නිකුත් කරන ලද අතර ඒවා නිශ්චිත පුරෝකථනයක් නොවේ. ඒවා ගණනය කරන ලද්දේ සමාන ලක්ෂණ සහිත පෙර භූමිකම්පා මෙන්ම එක් එක් භූමිකම්පාවේ ප්‍රමාණය හා ගැඹුර වැනි වෙනත් සාධක මත ය.

ගොඩනැඟිලිවල ගුණාත්මකභාවය සහ භූමිකම්පා ඇති වූ දිනයේ වේලාව ඇතුළු විභව තුවාල හා මරණවලට අනෙකුත් අංග දායක වේ.

වෙනිසියුලාව භූ තැටි දෙකක හමුවන ස්ථානයට ඉහළින් පිහිටා ඇති අතර භූමිකම්පා ඒවා අතර, හදිසි ඝර්ෂණය නිසා ඇති වූවක් විය හැකිය.

කැරකස්හි මාධ්‍යවේදී ලුයිස් හර්නැන්ඩස් බීබීසී නිව්ස්ඩේට පවසා ඇත්තේ  විදුලිබල කප්පාදුව සහ අන්තර්ජාල බිඳවැටීම් තත්ත්වය සංකීර්ණ කරන බැවින්, හානියේ සැබෑ පරිමාණය තක්සේරු කිරීම දුෂ්කර වනු ඇති බවයි.

“රටේ ආර්ථික අර්බුදය හේතුවෙන්, අපට තක්සේරු කිරීම ඉතා අපහසුයි,” ඔහු පැවසීය.

කැරකස් හි අල්ටමිරා සහ ලොස් පැලෝස් ග්‍රෑන්ඩ්ස් අසල්වැසි ප්‍රදේශවලට වඩාත්ම හානි සිදු වූ බව කැබෙලෝ VTV වෙත  පවසා ඇත.

1967 දී වෙනිසියුලානු අගනුවරට බලපෑ අවසන් ප්‍රධාන භූමිකම්පාව සිදු වූ අතර, එයින් පුද්ගලයින් 200 ක් මිය ගිය විට ඔවුන් දෙදෙනාම දරුණුතම බලපෑමට ලක් වූ අය අතර වූහ.

1900 සිට වෙනිසියුලාවට බලපෑ දෙවැනි භූමිකම්පාව මෙය බව USGS වාර්තා පෙන්වා දෙයි.

“මගේ ජීවිතයේ මට දැනුණු බලවත්ම භූමිකම්පාව මෙයයි,” බීබීසී මුන්ඩෝ හි නිකොල් කොල්ස්ටර් පවසා ඇත.

ලොස් පැලෝස් ග්‍රෑන්ඩ්ස් හි මහල් නිවාස ගොඩනැඟිල්ලක හත්වන මහලේ ජීවත් වන කොල්ස්ටර් තවදුරටත් මෙසේ පැවසීය: “එය කොතරම් ශක්තිමත්ද යත් ගොඩනැගිල්ල මගේ හිස මතට කඩා වැටෙනු ඇතැයි මම සිතුවෙමි.”

කොලොම්බියානුවන්ට භූමිකම්පාව සියයක් දැනුණු බව වාර්තා වේ.