හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධිය පදනම් කැර ගනිමින් අමෙරිකා එක්සත් ජනපදය සහ ඉරානය අතර මතුව ඇති  ගැටුම්කාරී ආතතීන්  නිසා  යළිත් තෙල් මිල ඉහළ ගොස් තිබේ.

ලෝකයේ බලශක්ති ප්‍රවාහනය සඳහා වන ප්‍රධාන සමුද්‍ර මාර්ගය සම්බන්ධයෙන් වොෂින්ටනය සහ ටෙහෙරානය ඔවුන්ගේ ගැටුම වේගවත් කිරීමත් සමඟ ජාත්‍යන්තර මිණුම් ලකුණ වන බ්‍රෙන්ට් බොරතෙල් බැරලයක මිල ඊයේ (24) අලුයම  සිට ඩොලර් 106 ක් දක්වා වැඩි  විය.

ග්‍රිනිච් වේලාවෙන් 01:00 වන විට බ්‍රෙන්ට් ඩොලර් 106.80 ක් වූ අතර එය බදාදා එහි අවසන් මිලට වඩා සියයට 5 කින් පමණ ඉහළ ගොස් සති දෙකක් ඇතුළත පළමු වරට  තෙල් බැරලයක් ඩොලර් 100 ඉක්මවා ගියේය.

එක්සත් ජනපද කොටස් එක රැයකින් පහත වැටුණු අතර, S&P 500 දර්ශකය සියයට 0.41 කින් පහත වැටුණු අතර තාක්‍ෂණික වශයෙන් බර නැස්ඩැක් සංයුක්ත දර්ශකය සියයට 0.89 කින් පහත වැටුණි.

සාමාන්‍යයෙන් ලෝකයේ තෙල් හා ස්වාභාවික ගෑස් සැපයුමෙන් පහෙන් එකක් පමණ රැගෙන යන හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධියේ නැව්ගත කිරීම  අද වන විට ඇණහිට ඇත. ඉරානය කුමන යාත්‍රා හරහා යා හැකිද යන්න තීරණය කිරීමේ අයිතිය ඉල්ලා සිටීම සහ  අමෙරිකා එක්සත් ජනපදය ඉරානයේ සමුද්‍ර වෙළඳාම අවහිර කිරීම හේතුවෙන් මේ තත්ත්වය ඇතිව තිබේ.

පෙන්ටගනය සතියකටත් අඩු කාලයකදී දෙවැනි වරටත් අනුමත ඉරාන තෙල් රැගෙන යන ටැංකියක් අල්ලා ගත් බව නිවේදනය කිරීමෙන් ටික කලකට පසු, සමුද්‍ර සන්ධියේ පතල් ගෙන යන  ඕනෑම ඉරාන බෝට්ටුවක් විනාශ කරන ලෙස අමෙරිකා  එක්සත් ජනපද නාවික හමුදාවට නියෝග කළ බව ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප්  පසුගිය (23) බ්‍රහස්පතින්දා Truth Social සටහනක්  තබමින් පවසා ඇත.

ට්‍රම්ප් ඉරාන වරායන්ගෙන් ඔබ්බට එක්සත් ජනපද නාවික අවහිරයේ විෂය පථය පුළුල් කරන බවක්, පෙනෙන්නට තිබුණි.  අමෙරිකා එක්සත් ජනපද නාවික හමුදාවේ අනුමැතියකින් තොරව කිසිදු නෞකාවකට සමුද්‍ර සන්ධියට “ඇතුල් වීමට හෝ පිටවීමට” නොහැකි බව Truth Social හි සඳහාන් නී ඇත..

“ඉරානයට ගනුදෙනුවක් කිරීමට හැකි වන තෙක් එය ‘තදින් මුද්‍රා තබා ඇත!!!” ට්‍රම්ප් පැවසීය.

ඉරානයේ ඉස්ලාමීය විප්ලවවාදී ආරක්ෂක බලකාය විදේශීය භාණ්ඩ නැව් දෙකක් ජල මාර්ගයේ  දී අල්ලා ගත් බව නිවේදනය කිරීමෙන් දිනකට පසුව ට්‍රම්ප්ගෙන් මේ  තර්ජන එල්ල විය.

පැනමානියානු ධජය සහිත MSC ෆ්‍රැන්චෙස්කා සහ ග්‍රීක සතු එපමිනොන්ඩාස් නෞකාවන් “අවශ්‍ය බලපත්‍ර නොමැතිව ක්‍රියාත්මක වීමෙන් සහ නාවික පද්ධතිවලට හානි කිරීමෙන් ” සමුද්‍රීය ආරක්ෂාව අනතුරේ හෙළීමෙන් පසුව, IRGC නෞකාවන් අත්අඩංගුවට ගත් බව පැවසීය.

ග්‍රීක සමුද්‍රීය කටයුතු සහ දූපත් ප්‍රතිපත්ති අමාත්‍යාංශය එපමිනොන්ඩාස් නෞකාව අල්ලා ගත් බව ප්‍රතික්ෂේප කර ඇති අතර, නෞකාව එහි කපිතාන්වරයාගේ පාලනය යටතේ පවතින බව පැවසීය.

වින්ඩ්වර්ඩ් සමුද්‍රීය බුද්ධි වේදිකාවට අනුව, අඟහරුවාදා සමුද්‍ර සන්ධිය හරහා ගමන් කළේ වාණිජ යාත්‍රා හතක් සහ සඳුදා 15 ක් සමඟ සසඳන විට බදාදා සමුද්‍ර සන්ධිය හරහා ගමන් කළේ වාණිජ යාත්‍රා නවයක් පමණි.

පෙබරවාරි 28 වැනි දින එක්සත් ජනපදය සහ ඊශ්‍රායලය ඉරානයට එරෙහිව යුද්ධය දියත් කිරීමට පෙර, එක්සත් ජාතීන්ගේ වෙළෙඳ හා සංවර්ධන ආයතනයට අනුව, ජල මාර්ගයේ දිනකට සාමාන්‍යයෙන් සංක්‍රමණ 129 ක් සිදු විය.

(අල් ජසීරා ඇසුරෙන්)