*මැදපෙරදිග කලාපීය නොසන්සුන්තාව හමුවේ මක්කම නුවරදී අත්සන් තැබූ සාමූහික ආරක්ෂණ ගිවිසුම
*ඉරාන පාර්ලිමේන්තුවෙන් විවේචන: එකඟතාවලට සෞදියේ ආරක්ෂාව තහවුරු කළ නොහැකි බවට අනතුරු ඇඟවීමක්
ත්රෛපාර්ශ්වික සාමූහික ආරක්ෂක එකඟතාව
කලාපීය උණුසුම් තත්ත්වය සහ ආරක්ෂක තර්ජන හමුවේ සෞදි අරාබිය, තුර්කිය සහ පාකිස්තානය එක්ව NATO සංවිධානයේ ප්රතිපත්තිවලට සමාන ත්රෛපාර්ශ්වික සාමූහික ආරක්ෂක ගිවිසුමකට අත්සන් තබා තිබේ. පූජනීය මක්කම නුවරදී අත්සන් තබන ලද මෙම ගිවිසුම මඟින් එක් රටකට එල්ල වන යම් හමුදාමය ප්රහාරයක් පාර්ශ්වකාර රටවල් තිදෙනාටම එල්ල වූ ප්රහාරයක් ලෙස සලකා කටයුතු කිරීමට එකඟතාව පළ කැර ඇත
සෞදි අරාබිය වෙත යේමනයේ හූති කැරලිකරුවන් සහ ඉරාකයේ ක්රියාත්මක සන්නද්ධ කණ්ඩායම් වෙතින් එල්ල වන ප්රහාර හමුවේ, මුස්ලිම් ලෝකයේ ප්රබල හමුදා බලයක් හිමි තුර්කිය සහ පාකිස්තානය මෙලෙස සෞදියේ ආරක්ෂක සහායට එක්වීම විශේෂත්වයකි.
ත්රෛපාර්ශ්වික ආරක්ෂක ගිවිසුමේ මූලික තොරතුරු
| පාර්ශ්වකාර රටවල්: සෞදි අරාබිය, තුර්කිය, පාකිස්තානය
| අත්සන් කළ ස්ථානය: මක්කම නුවර, සෞදි අරාබිය
| මූලික ප්රතිපත්තිය: එක් රටකට එල්ල වන ප්රහාරයක් සියලු රටවලට එල්ල වූ ප්රහාරයක් ලෙස සැලකීම (NATO Article 5ආකෘතිය)
| ඉරානයේ ස්ථාවරය: කඩදාසි ගිවිසුම්වලින් සෞදියේ ආරක්ෂාව තහවුරු නොවන බවට ප්රකාශ කිරීම
කලාපීය ප්රහාර සහ ඉරානයේ ප්රතිචාරය
මේ අතර, යේමනයේ මාරිබ් සහ හද්රමවුට් ප්රදේශවල මෙන්ම සෞදි අරාබියේ නජ්රාන් කලාපය ඉලක්ක කරගනිමින් හූති සංවිධානය මගින් මිසයිල සහ ඩ්රෝන ප්රහාර එල්ල කැර ඇති බව වාර්තා වේ. එමෙන්ම ඉරාකයේ පවතින ඉරාන හිතවාදී සන්නද්ධ කණ්ඩායම් ද ආරක්ෂක සම්බන්ධීකරණ සාකච්ඡා මධ්යයේ සිය ප්රහාරාත්මක ක්රියාමාර්ග තාවකාලිකව කල්දමා තිබේ.
අලුතින් පිහිටුවන ලද මෙම ආරක්ෂක ගිවිසුම සම්බන්ධයෙන් අදහස් දක්වමින් ඉරාන පාර්ලිමේන්තුවේ ජාතික ආරක්ෂක සහ විදේශ ප්රතිපත්ති කමිටුවේ සාමාජික ඉබ්රාහිම් රෙසායි සඳහන් කළේ, තුර්කිය සහ පාකිස්තානය සමඟ අත්සන් කරන ලද මෙම කඩදාසි ගිවිසුම් හරහා සෞදි අරාබියට ආරක්ෂාව තහවුරු කරගත නොහැකි බවයි. දශක ගණනාවක් තිස්සේ ඇමෙරිකාව මත තැබූ ඒකපාර්ශ්වික විශ්වාසය මෙන්ම මෙම ක්රියාමාර්ගය ද සාර්ථක නොවනු ඇති බව හෙතෙම වැඩිදුරටත් කියා සිටියේය.
හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය සහ ආරක්ෂක පසුබිම
කලාපීය අර්බුදය හමුවේ හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය හරහා සිදු කෙරෙන නෞකා ගමනාගමනය සඳහා ඕමානය සමඟ රාමුගත එකඟතාවකට පැමිණීමට ඉරාන පාර්ලිමේන්තුව කටයුතු කරමින් සිටින බව ද වාර්තා වේ. එහිදී ඉරාන සහ ඕමාන් මුහුදු සීමා හරහා තාවකාලිකව නෞකා ධාවනයට ඉඩ සැලසෙන අතර, පසුව එය මධ්යගත නාවික මාර්ගයක් ඔස්සේ නියාමනය කිරීමට යෝජනා වී තිබේ.
එක්සත් ජනපද හමුදා ප්රධානීන් ද පවතින ගැටුම් තවදුරටත් උග්රවීම වැළැක්වීම සඳහා රාජ්යතාන්ත්රික විසඳුමක අවශ්යතාව පෙන්වා දී ඇති අතර, මක්කමදී අත්සන් තබන ලද මෙම නව ආරක්ෂක එකඟතාව කලාපයේ ඉදිරි හමුදාමය සහ රාජ්යතාන්ත්රික තත්ත්වයන් වෙනස් කිරීමට හේතු වනු ඇත.
මුලාශ්රය :
Saudi Arabia, Turkey and Pakistan agree to NATO-style defense pact at time of regional turmoil
