ආසියානු කලාපයේ සමාජ සේවා වටපිටාව ඇගයීමට ලක් කරන ‘ආසියානු පරිත්යාග ශීලීත්වය හා සමාජය සඳහා වූ මධ්යස්ථානය’ (CAPS) සිය නවතම Doing Good Index (DGI) වාර්තාව ඊයේ (ජූනි 17) නිකුත් කැර කෙළේය.
එමඟින් හෙළිදරව් වන්නේ 2022-24 කාලසීමාවෙන් පසු වර්තමාන පාලනය තුළ ශ්රී ලංකාවේ රාජ්ය නොවන සංවිධාන (NGO) සහ සිවිල් සංවිධාන ක්ෂේත්රය මතුපිටින් ස්ථාවර බවක් පෙනුන ද, ඇතුළතින් බරපතළ කඩා වැටීමකට සහ එක තැන පල්වීමේ අවදානමකට ලක්ව ඇති බවයි.
මෙම තීරණාත්මක වාර්තාවේ කරුණු මෙසේය.
විශ්වාසය බිඳවැටීම සහ අරමුදල් හිඟය
ප්රධාන දත්ත:
ලංකාවේ රාජ්ය නොවන සංවිධාන කෙරෙහි සමාජය තුළ පවතින විශ්වාසය 8% කින්ද, රජය තුළ විශ්වාසය 12% කින්ද, ව්යාපාරික ප්රජාව තුළ විශ්වාසය 9% කින්ද පහළ ගොස් ඇත.
බලපෑම:
මෙම විශ්වාසය පිරිහීම හේතුවෙන් දේශීය හා ජාත්යන්තර පරිත්යාග ශීලීන්ගෙන් සිවිල් සංවිධාන වෙත ලැබෙන ප්රතිපාදන සහ මූල්ය ආධාර සැලකිය යුතු ලෙස අඩු වී ඇත.
රාජ්ය දායකත්වය:
රජයේ ප්රසම්පාදන ක්රියාවලීන් (Government Procurement) හරහා රාජ්ය නොවන සංවිධාන වෙත ව්යාපෘති සඳහා ලැබුණු අවස්ථා ද 5% කින් කප්පාදු වී තිබේ.
නෛතික ජාලය සහ පරිපාලන අර්බුද
නෛතික අපැහැදිලි බව:
රජය විසින් පනවනු ලබන විවිධ සංකීර්ණ රෙගුලාසි නිවැරදිව තේරුම් ගැනීමට සහ අනුගමනය කිරීමට ඇති හැකියාව 9% කින් පහළ වැටී ඇත.
ලියාපදිංචියේ බාධා:
නව සංවිධානයක් ලියාපදිංචි කිරීමේදී පවතින දැඩි නිලධාරීවාදී බාධා සහ ප්රමාදයන් හේතුවෙන් බොහෝ ප්රජා මූල ව්යාපෘති අතරමඟ නතර වේ.
මානව සම්පත්:
ආර්ථික අර්බුදය සහ ක්ෂේත්රයේ අස්ථාවරත්වය නිසා මෙම සංවිධාන සඳහා පූර්ණකාලීන වෘත්තීය මට්ටමේ සේවකයන් බඳවා ගැනීමේ හැකියාව 12% කින් පහත වැටී ඇත.
ඉදිරි දැක්ම සහ ගත යුතු කඩිනම් පියවර
රටක් ආර්ථික වශයෙන් නැවත නැඟී සිටින අවස්ථාවක, රාජ්ය යාන්ත්රණයට ළඟා විය නොහැකි පීඩිත ජන කොටස් වෙත සහන සැලසීමේදී සිවිල් සංවිධාන සතු වගකීම අතිශය තීරණාත්මක වේ.
මෙම එකතැන පල්වීම වැළැක්වීම සඳහා රාජ්ය නොවන සංවිධාන පිළිබඳ ජාතික ලේකම් කාර්යාලය සහ සිවිල් සංවිධාන එකමුතුව වහාම මැදිහත් විය යුතුය.
විසඳුම:
පවතින නීති රීති ලිහිල් කරමින්, වඩාත් විනිවිදභාවයකින් (Transparency) සහ වගවීමකින් යුතු සිවිල් සමාජ වටපිටාවක් රට තුළ නැවත ගොඩනැඟීම සමස්ත සමාජයේම යහපතට හේතු වනු ඇත.
(Source- Doing Good Index වාර්තාව සම්පූර්ණයෙන් කියවීම සහ බාගත කැර ගැනීම සඳහා NGO Services Lanka ( www.ngosl.org ) නිල වෙබ් අඩවියට පිවිසෙන්න.)
