මැදපෙරදිග බලශක්ති අර්බුදය හේතුවෙන් 2026 දී ගෝලීය ආර්ථික වර්ධනය සඳහා වන පුරෝකථනය එක්සත් ජාතීන් විසින් පහත හෙළ තිබේ.

මැදපෙරදිග අර්බුද සහ ඉහළ යන තෙල් මිල ගණන් වලට ප්‍රතිචාර දක්වමින් එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය අඟහරුවාදා ගෝලීය ආර්ථික වර්ධනය සඳහා වූ පුරෝකථනය පහත හෙළීම මෙම වසරේ උද්ධමනය සඳහා වන අපේක්ෂාවන් ඉහළ නැංවීය.

එක්සත් ජාතීන්ගේ ආර්ථික විද්‍යාඥයන් පැවසුවේ ගෝලීය දළ දේශීය නිෂ්පාදිත වර්ධනය 2026 සඳහා දැන් 2.5% ක් ලෙස පුරෝකථනය කැර ඇති අතර, එය ජනවාරි මාසයේ 2.7% සිට පහත වැටී ඇති බවත්, එය “වඩාත් අහිතකර තත්ත්වයක් තුළ” 2.1% දක්වා පමණක් පහත වැටිය හැකි බවත්ය.

COVID-19 වසංගතය සහ 2008 ගෝලීය මූල්‍ය අර්බුදයෙන් පිටත මෙම සියවසේ දුර්වලම වර්ධන අනුපාතයන්ගෙන් එකක් වනු ඇති බව එක්සත් ජාතීන්ගේ ආර්ථික හා සමාජ කටයුතු දෙපාර්තමේන්තුවේ ආර්ථික විශ්ලේෂණ අධ්‍යක්ෂ ශාන්තනු මුඛර්ජි ප්‍රවෘත්ති සාකච්ඡාවකදී පැවසීය.

තරමක් ධනාත්මක කරුණක් මත, ඔහු පැවසුවේ, “අපි අවපාතයකට ආසන්න නැත”, නමුත් බිලියන සංඛ්‍යාත ජනතාවට ජීවිතය දුෂ්කර විය හැකි අතර, සමහර රටවලට ඔවුන්ගේ ආර්ථිකයන් හැකිලෙනු ඇති බවයි.

මෙම වසරේ ගෝලීය උද්ධමනය 3.9% දක්වා ඉහළ යනු ඇතැයි පුරෝකථනය කර ඇති අතර එය ජනවාරි මාසයේදී පුරෝකථනය කළ ප්‍රමාණයට වඩා 0.8% කින් ඉහළ යනු ඇති අතර, එය එක්සත් ජනපදය සහ ඊශ්‍රායලය ඉරානයට ගුවන් ප්‍රහාර එල්ල කිරීමට පෙරය. ඉරානය ප්‍රතිචාර දැක්වූයේ තෙල්, ස්වාභාවික ගෑස්, පොහොර සහ අනෙකුත් ඛනිජ තෙල් නිෂ්පාදන නැව්ගත කිරීම සඳහා තීරණාත්මක ජල මාර්ගයක් වන හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධිය අවහිර කිරීමෙනි.

“බලශක්ති මිල ඉහළ යාම ප්‍රබල සාධකයක් වන අතර කාර්මික නිෂ්පාදනයට සහ වාණිජ ප්‍රවාහනයට තීරණාත්මක වන පිරිපහදු නිෂ්පාදනවල මිල ද එසේමය,” මුඛර්ජි පැවසීය.

නමුත් සියලුම රටවල් එකම උද්ධමන අනුපාතයක් අත්විඳින්නේ නැති බව ඔහු අවධාරණය කෙළේය.

ධනවත් සංවර්ධිත රටවල, උද්ධමනය 2025 දී 2.6% සිට 2026 දී 2.9% දක්වා ඉහළ යනු ඇතැයි පුරෝකථනය කැර ඇත. සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල, බලශක්තිය, ප්‍රවාහනය සහ ආනයනික භාණ්ඩ සඳහා ඉහළ පිරිවැය සැබෑ ආදායම් ඛාදනය කරන බැවින් උද්ධමනය 4.2% සිට 5.2% දක්වා වේගවත් වනු ඇතැයි පුරෝකථනය කැර ඇත.

ඉරාන යුද්ධයේ බලපෑම බෙහෙවින් අසමාන වී ඇති අතර, වඩාත්ම දරුණු ආර්ථික හානිය බටහිර ආසියාවේ සංකේන්ද්‍රණය වී ඇති අතර, එය 2026 මැද භාගයේ ලෝක ආර්ථික තත්ත්වය සහ අපේක්ෂාවන් පිළිබඳ වාර්තාවට අනුව, පර්සියානු ගල්ෆ් ඇතුළු අරාබි රටවල් 21 කින් සමන්විත කලාපයකි.

කලාපයේ ආර්ථික වර්ධනය 2025 දී 3.6% සිට 2026 දී 1.4% දක්වා පහත වැටෙනු ඇතැයි පුරෝකථනය කැර ඇති අතර එය “බලශක්ති කම්පනයෙන් පමණක් නොව සෘජු යටිතල පහසුකම් හානි සහ තෙල් නිෂ්පාදනය, වෙළෙඳාම සහ සංචාරක ව්‍යාපාරයට ඇති දැඩි බාධාවන් මඟින් ද මෙහෙයවනු ලැබේ.”

වාර්තාවට අනුව, අප්‍රිකාවේ සාමාන්‍ය වර්ධනය පසුගිය වසරේ 4.2% සිට මෙම වසරේ 3.9% දක්වා සුළු වශයෙන් පහත වැටෙනු ඇතැයි පුරෝකථනය කැර ඇත. ලතින්  අමෙකාවේ සහ කැරිබියන් දූපත් වල එය 2026 දී 2.5% සිට 2.3% දක්වා මන්දගාමී වනු ඇතැයි පුරෝකථනය කැර ඇත.

එක්සත් ජනපදයේ, ආර්ථිකය මෙම වසරේ 2% වර්ධන පුරෝකථනයක් සමඟ “සාපේක්ෂව ඔරොත්තු දෙන” ලෙස පවතිනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ, එය 2025 ට බොහෝ දුරට සමාන බව එහි සඳහන් විය.

ගිවිසුමක් මඟින් යුරෝපය “වඩාත් නිරාවරණය වී ඇති අතර, ආනයනික බලශක්තිය මත දැඩි ලෙස රඳා පැවතීම කුටුම්භ සහ ව්‍යාපාර පීඩාවට පත් කරයි,” ආර්ථික විද්‍යාඥයින් පැවසීය. යුරෝපීය සංගමයේ ආර්ථික වර්ධනය 2025 දී 1.5% සිට 2026 දී 1.1% දක්වා මන්දගාමී වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කරන අතර, එක්සත් රාජධානියේ වර්ධනය පසුගිය වසරේ 1.4% සිට මෙම වසරේ 0.7% දක්වා තවදුරටත් පහත වැටෙනු ඇතැයි පුරෝකථනය කැර ඇත.

ආසියාවේ, එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය පැවසුවේ චීනයේ විවිධාංගීකරණය වූ බලශක්ති මිශ්‍රණය, සැලකිය යුතු උපායමාර්ගික සංචිත සහ රජයේ ක්‍රියාමාර්ග බෆරයක් සපයන බැවින් එහි ආර්ථික වර්ධනය 2025 දී 5% සිට මෙම වසරේ 4.6% දක්වා මන්දගාමී වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කරන බවයි.

ඉන්දියාව වේගයෙන්ම වර්ධනය වන ප්‍රධාන ආර්ථික විද්‍යාවක් ලෙස පවතිනු ඇතැයි පුරෝකථනය කැර ඇති අතර, එහි ආර්ථිකය මේ වසරේ 6.4% කින් ප්‍රසාරණය වනු ඇත. නමුත් එය 2025 දී එහි 7.5% වර්ධනයට වඩා අඩුය.

“ඉන්දියාව සහ අනෙකුත් රටවලට සමානව චීනයට ඇති ප්‍රශ්නය නම්, මෙම ගැටුම සහ ගැටුමේ බලපෑම කොපමණ කාලයක් පවතින්නේද යන්නයි. මන්ද මෙම සියලු විවිධ බෆර පැහැදිලිවම සීමිතය.” ජ්‍යෙෂ්ඨ එක්සත් ජාතීන්ගේ ආර්ථික විද්‍යාඥ ඉන්ගෝ පිටර්ල් වාර්තාකරුවන්ට පැවසීය.

( Source – AP )