හෝමූස් සමුද්ර සන්ධිය වසා දැමීම ගෝලීය බලශක්ති වෙළෙඳපොළවල් සහ ජාත්යන්තර වෙළෙඳාම හරහා කම්පනයන්ත ඇතිවෙමින් පවතින බවත්, බටහිර ආසියාවේ හමුදා මෙහෙයුම් වහාම නතර කරන ලෙස චීනය ඉල්ලා තිබේ.
උපායමාර්ගිකව වැදගත් ජල මාර්ගය විවෘතව තබා ගැනීම සඳහා යුද නැව් යෙදවීමට අමෙරිකාව එක්සත් ජනපද ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් චීනය සහ එක්සත් රාජධානිය, ප්රංශය සහ ජපානය ඇතුළු අනෙකුත් ප්රධාන බලවතුන්ගෙන් ඉල්ලා සිටීමෙන් පසුව මෙම ඉල්ලීම ඉදිරිපත් කැර තිබේ.
අමෙරිකානු සහ ඊශ්රායල ගුවන් ප්රහාරවලට පළිගැනීමක් ලෙස ඉරානය සමුද්ර සන්ධිය ඵලදායී ලෙස වසා දැමූ අතර, විශ්ලේෂකයන් පවසන්නේ මේ හේතුව නිසා මෑත කාලයේ ගෝලීය තෙල් මිල තියුනු ලෙස ඉහළ ගිය බවයි.
චීන විදේශ අමාත්යාංශයේ ප්රකාශක ලින් ජියන් සඳුදා (16) බීජිං හි පැවති සාකච්ඡාවකදී පැවසුවේ හෝමූස් සමුද්ර සන්ධිය සහ ඒ අවට ඇති ආතතීන් ගෝලීය ස්ථාවරත්වයට සෘජු බලපෑමක් ඇති කරන බවයි.
“තවදුරටත් උත්සන්න වීම වළක්වා ගැනීමට සහ කලාපීය කැළඹිලි ලෝක ආර්ථික වර්ධනයට විශාල බලපෑමක් ඇති කිරීම වැළැක්වීම සඳහා හමුදා මෙහෙයුම් වහාම නතර කරන ලෙස චීනය සියලු පාර්ශ්වයන්ගෙන් ඉල්ලා සිටීන බව ” ලින් පැවසීය.
පීඩනය යටතේ සංචාරයක්
මෙම මාසයේ අගභාගයේදී ජනාධිපති ට්රම්ප් බීජිං වෙත සැලසුම් කළ සංචාරය පිළිබඳව ද අර්බුදය අවිනිශ්චිතතාවයක් ඇති කැර තිබේ.
ෆිනෑන්ෂල් ටයිම්ස් පුවත්පතට සම්මුඛ සාකච්ඡාවක් ලබා දෙමින් ට්රම්ප්, සමුද්ර සන්ධිය නැවත විවෘත කිරීම සඳහා චීනය යෝජිත සන්ධානයට එක්වීමට ඇති කැමැත්ත සමඟ මෙම සංචාරය සම්බන්ධ කරන බව පෙනෙන්නට තිබුණි.
“අපි සංචාරයට පෙර බීජිනය උදව් කරයිද යන්න දැන ගැනීමට කැමතියි. අපි ප්රමාද විය හැකිය,” ඔහු පැවසීය.
ලින් එම යෝජනාව ප්රතික්ෂේප කරමින් කියා සිටියේ, සංචාරය සම්බන්ධයෙන් දෙරට අතර සන්නිවේදනයක් පවතින බවත්, රාජ්ය නායක රාජ්ය තාන්ත්රිකභාවය චීන- අමෙරිකානු සබඳතාවලදී “ආපසු හැරවිය නොහැකි උපායමාර්ගික කාර්යභාරයක්” ඉටු කරන බවත් පමණි.
තරඟකාරී අවශ්යතා
ඉරානය සමඟ ඇති සමීප සබඳතා නිසා චීනයේ ස්ථාවරය සංකීර්ණ වී ඇත.
බීජිනය, අමෙරිකා එක්සත් ජනපද සහ ඊශ්රායල ප්රහාර හෙළා දැක ඇති අතර අමෙරිකානු ගුවන් ප්රහාරවලින් ඉරාන උත්තරීතර නායක අයතුල්ලා කමේනි ඝාතනය කිරීම විවේචනය කැර ඇත.
ඒ අතරම, චීනය බටහිර ආසියානු තෙල් මත දැඩි ලෙස රඳා පවතින අතර, එයින් වැඩි ප්රමාණයක් වට්ටම් සහිත අනුපාතවලට ඉරානයෙන් ලබා ගන්නා අතර, සමුද්ර සන්ධියට ඇති බාධාව බීජිනයට ද සෘජු ආර්ථික කනස්සල්ලක් බවට පත් කරයි.
ට්රම්ප් සිය ෆිනෑන්ෂල් ටයිම්ස් සම්මුඛ සාකච්ඡාවේදී එයම පිළිගත්තේය. චීනය කලාපයෙන් තෙල් මත යැපීම යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ සමුද්ර සන්ධිය හරහා ටැංකි ගමනාගමනය යථා තත්ත්වයට පත් කිරීමට උදව් කිරීමට එය දැඩි උනන්දුවක් ඇති බවයි.
ගැටුමට ක්ෂණික විසඳුමක් ලැබෙන බවට කිසිදු සලකුණක් නොමැති හෙයින්, හෝමූස් සමුද්ර සන්ධිය පිළිබඳ ගැටුම කලාපයට පමණක් නොව ගෝලීය ආර්ථිකයටම ගිනි අවුලුවන ස්ථානයක් ලෙස පවතිනු ඇත.
