දිට්වා සුළි කුණාටුවෙන් ශ්‍රී ලංකාවට අමෙරිකානු ඩොලර් බිලියන 4.1 ක සෘජු භෞතික හානියක් සිදු වී ඇති බවත්, එය දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් සියයට 4 ක් බව ලෝක බැංකු අධ්‍යයනයකින් ඇස්තමේන්තු කැර  ඇත.

මහනුවර දිස්ත්‍රික්කයේ හානිය ඩොලර් මිලියන 689 ක් ලෙස ඇස්තමේන්තු කැර ඇති අතර, එය ප්‍රධාන වශයෙන් ගංවතුරෙන් සහ නායයෑම්වලින් අඩු ප්‍රමාණයකට සිදු විය.

මාර්ග, පාලම්, දුම්රිය මාර්ග සහ ජල සැපයුම් ජාල ඇතුළු යටිතල පහසුකම්, වෙළෙඳපොළ සහ සේවාවන් වෙත සම්බන්ධතාවය සහ ප්‍රවේශය අඩාල කරමින් බිලියන 1.735 ක් (මුළු හානිවලින් සියයට 42 ක්) ඇස්තමේන්තු කැර ඇත.

නේවාසික ගොඩනැගිලි සහ අන්තර්ගතයන්ට සිදු වූ පාඩු ඩොලර් මිලියන 985 ක් ලෙස ඇස්තමේන්තු කැර ඇත.

නිවාසවලට ඇති පුළුල් බලපෑම්, ගොඩනැගිලි ස්ථාන, ගංවතුර පාලන ව්‍යුහයන් සහ අධික සුළං සහ ගංවතුරට ඔරොත්තු දෙන සැලසුම් සලකා බැලීමේ අවශ්‍යතාවය ඉස්මතු කරයි.

වී සහ එළවළු භෝග, යැපුම් ගොවිතැන, බඩ ඉරිඟු, පශු සම්පත් සහ කෘෂිකාර්මික යටිතල පහසුකම් ඇතුළුව කෘෂිකර්මාන්තයට ඩොලර් මිලියන 814 ක හානියක් සිදුවී  තිබේ.

අභ්‍යන්තර ධීවර කර්මාන්තයට ද හානි සිදුවී ඇති අතර, එය දැනටමත් අවදානමට ලක්විය හැකි ප්‍රජාවන්හි ආහාර ආරක්ෂාව සහ ග්‍රාමීය ජීවනෝපායන් සඳහා බරපතළ අවදානම් ඇති කරයි.

“අපි වඩාත්ම පීඩාවට පත් දිස්ත්‍රික්ක දෙස සමීපව බලන විට, ගැඹුරට මුල් බැසගත් අවදානම් නිසා ප්‍රජාවන් විශේෂයෙන් අවදානමට ලක්ව ඇති බව අපට පෙනේ ” යනුවෙන් ශ්‍රී ලංකාව සහ මාලදිවයින සඳහා ලෝක බැංකු  කළමනාකරු ගෙවෝර්ග් සර්ග්ස්යාන් නිවේදනයක් නිකුත් කරමින් පැවසීය.

“බදුල්ල, කෑගල්ල සහ පුත්තලම යන ප්‍රදේශවල බොහෝ නිවාස දැනටමත් දුප්පත් වූ අතර දැන් නිවාසවලට ඇති ඉහළම අලාභයන්ට මුහුණ දී සිටී.

“මහනුවර සහ නුවරඑළිය යන ප්‍රදේශවල, නිවාස හතරෙන් දෙකක් පමණ කාන්තාවන් හෝ වැඩිහිටියන් විසින් මෙහෙයවනු ලැබේ.

“ කාන්තාවන් සහ ගැහැණු ළමයින් දහස් ගණනක් අවතැන් වී හෝ අනාරක්ෂිත නිවාසවල රැඳී සිටිති. මෙම යථාර්ථයන් අවධාරනය කරන්නේ වඩාත්ම අවදානමට ලක්ව ඇති අය ආරක්ෂා කරන ප්‍රජා කේන්ද්‍රීය ප්‍රතිසාධන උත්සාහයන් සඳහා වන අවශ්‍යතාවයයි.”

2015 සහ 2018 දී මුදල් බිඳවැටීම්වලට අමතරව, 2022 දී මුදල් බිඳවැටීමක් හේතුවෙන් ඇති වූ දරිද්‍රතාවයෙන් ජනතාව යන්තම් යථා තත්ත්වයට පත්වෙමින් සිටියදී, නම්‍යශීලී උද්ධමන ඉලක්කගත කිරීම / විභව නිමැවුම් ඉලක්කගත කිරීම හේතුවෙන් ඇති වූ දරිද්‍රතාවයෙන් ජනතාව යන්තම් යථා තත්ත්වයට පත්වෙමින් සිටියදී සුළි සුළං ව්‍යසනය ඇති විම කණගාටුවට කරුණකි.

ලෝක බැංකුව එහි ගෝලීය වේගවත් පශ්චාත්- ආපදා හානි ඇස්තමේන්තු (GRADE) ක්‍රමවේදය භාවිතා කැර ඇති අතර, සිදුවීමකින් සති දෙකක් ඇතුළත සම්පූර්ණ කරන ලද වේගවත්, දුරස්ථ, පශ්චාත්-ආපදා හානි තක්සේරුව සපයයි.

එය ගොඩනැගිලි, යටිතල පහසුකම් සහ අනෙකුත් වත්කම්වලට සෘජු භෞතික හානිය ඇස්තමේන්තු කරයි, හදිසි ප්‍රතිචාර, ප්‍රතිසාධන සැලසුම් කිරීම සහ මූල්‍ය තීරණ සඳහා සහාය වීම සඳහා කාලෝචිත සාක්ෂි සපයනු ලබයි.

ප්‍රධාන සොයාගැනීම් පහත දක්වා ඇත:

ශ්‍රී ලංකාවේ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් සියයට 4 කට පමණ සමාන සෘජු භෞතික හානිය අමෙරිකානු ඩොලර් බිලියන 4.1 කි.

• ගංවතුර සහ අධික වර්ෂාපතනයෙන් බලපෑමට ලක් වූ දිස්ත්‍රික්ක 25 ම

• මහනුවර දිස්ත්‍රික්කයට වඩාත්ම හානි සිදුවී ඇති අතර, ඩොලර් මිලියන 689ක් පමණ හානි සිදුවී ඇත. පුත්තලම ඩොලර් මිලියන 486 ක් සහ බදුල්ල ඩොලර් මිලියන 379 ක්.

o එක්ව, මෙම දිස්ත්‍රික්ක තුනම හානිවලින් සියයට 40 කට ආසන්න ප්‍රමාණයක් වේ.

• හානි වූ මාර්ග, දුම්රිය මාර්ග සහ විදුලිබල යටිතල පහසුකම් ප්‍රතිචාර දැක්වීමට සහ ප්‍රතිසංස්කරණයට බාධා කරයි. විශේෂයෙන් මධ්‍යම ප්‍රදේශවල නායයෑම් සිදු වූ විට.

• කෘෂිකාර්මික හානි ග්‍රාමීය දරිද්‍රතාවය සහ ආහාර අනාරක්ෂිතභාවය වැඩි කළ හැකිය.

• වක්‍ර පාඩු සහ ප්‍රතිසංස්කරණ වියදම් ඇතුළත් කළ පසු සමස්ත ආර්ථික බලපෑම වැඩි වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ.

• බදුල්ල, නුවරඑළිය, මහනුවර, කෑගල්ල සහ පුත්තලම දිස්ත්‍රික්ක ඉහළම නිවාස අලාභයන්ට මුහුණ දෙන අතර, බහුමාන දරිද්‍රතාවයේ ඉහළ අනුපාත සමඟ සමපාත වන අතර, බලපෑමට ලක් වූ නිවාස සඳහා දිගු කාලීන ප්‍රතිසාධන අභියෝග යෝජනා කරයි.

(ECONOMYNEXT- ඇසුරෙන්)