රත්රන් නිෂ්පාදනය කිරීම සඳහා දේශීය රන් පිරිපහදුවක් ස්ථාපිත කිරීමට ශ්රී ලංකාව කටයුතු ගවේෂණය කරමින් සිටින බව ජාතික මැණික් හා ස්වර්ණාභරණ අධිකාරියේ සභාපති සහ ප්රධාන විධායක නිලධාරී ආචාර්ය එස්.පී. චමින්ද පැවසීය.
පසුගිය දා (19) මාධ්ය අමතමින් ඔහු මේ බව සඳහාන් කෙළේය.
තවදුරටත් ඒ් මහතා මෙසේද පැවසීය.
දැඩි ආනයන බදු සහ සීමාවන් රත්රන් ආනයනයට බාධා කරමින් වෙළෙඳාම පහත හෙළන බැවින් මේ සම්බන්ධයෙන් අවධානය යොමු කර තිබෙනවා.යෝජිත පිරිපහදුව මඟින් ශ්රී ලංකාවට අඩු පිරිපහදු කළ රන් ආනයනය කිරීමට, දේශීයව සැකසීමට සහ දේශීය ව්යාපාරිකයන්ට, මහ බැංකුවට සහ අපනයන වෙළෙඳපොළට පිරිපහදු කළ රන් සැපයීමට ඉඩ සැලසෙනවා.
අපි සමාගමක් සමඟ සාකච්ඡා කරමින් සිටිනවා. දකුණු අප්රිකාව වැනි රන් නිෂ්පාදනය කරන රටවල් සමඟත් සාකච්ඡා සිදුවෙමින් පවතිනවා. ඒ, එම පිරිපහදුව අමු රන් සැකසීමට හැකියාව ඇති ප්රාථමික පිරිපහදුවක් ලෙස ක්රියාත්මක විය යුතුද, නැත්නම් අර්ධ වශයෙන් සැකසූ ද්රව්ය තවදුරටත් පිරිපහදු කිරීම කෙරෙහි අවධානය යොමු කරන ද්විතියික පිරිපහදුවක් ලෙස ක්රියාත්මක විය යුතුද කියලා. කොහොම වුණත්, මෙම වසර තුළ සාකච්ඡා අවසන් කිරීමට අපි බලාපොරොත්තු වෙනවා.
එවැනි පියවරක් ඉහළ බදුවලට යටත්ව සම්පූර්ණයෙන්ම පිරිපහදු කළ රන් ආනයනය කිරීමේ අවශ්යතාව අඩු කිරීමට, මැණික් හා ස්වර්ණාභරණ නිෂ්පාදනය සහ අපනයන ඇතුළු පහළ කර්මාන්ත සඳහා සහාය වීමට උපකාරී වන අතරම, රන් වෙළෙඳාමේ විනිවිදභාවය යථා තත්ත්වයට පත් කිරීමට උපකාරී විය හැකියි.
අපි රට තුළ රන් පිරිපහදුවක් පිහිටුවන්න සළකා බලමින් ඉන්නේ. අපට එයින් කොටසක් ව්යාපාරවලට විකුණා, මහ බැංකුවට කොටසක් ලබා දී ඉතිරි කොටස අපනයනය කළ හැකියි.
වත්මන් ප්රතිපත්ති පරිසරය නීත්යනුකූල රන් ආනයනය වාණිජමය වශයෙන් ශක්ය නොවන තත්ත්වයට පත්කර තිබෙනවා.
සාර්ව ආර්ථික ප්රතිපත්තියේ වෙනසක් සහ පසුව ඇති වූ විදේශ විනිමය හිඟයන් තියුණු සීමාවන්ට තුඩු දුන් 2018 වන තෙක් ශ්රී ලංකාවට නිදහසේ රන් ආනයනය කිරීමට හැකි වූණා.
2017 දී රන් ආනයනය ඩොලර් මිලියන 649ක් පමණ වෙනවා.කෙසේ වෙතත්, 2018 දී රන් සඳහා ආනයන බදු සැළකිව යුතු ලෙස වැඩි කරන ලද අතර මේ නිසා රන් ආනයනය ඵලදායී ලෙස නතර වූණා.
වත්මන් බදු ක්රමය යටතේ, රන් සඳහා ආනයනය සහ ඒ ආශ්රිත බදු 45% ඉක්මවන අතර, ආචාර්ය චමින්ද එය විස්තර කළේ නීත්යනුකූල ව්යාපාර සඳහා ප්රායෝගික නොවන මට්ටමක් ලෙසයි.
ආනයන තහනම් කිරීම් සමඟ, රත්රන් ආනයනය සම්පූර්ණයෙන්ම ඇනහිටියා. දැන්, වත්මන් අනුපාතවලට අනුව 45%ක් පමණ ඉතා විශාල බද්දක් යෙදීමත් සමඟ, ව්යාපාර නිරන්තරයෙන් දැනුම් දී තිබෙනවා තමන්ට පැවැත්ම දුෂ්කර බව.
මෙම බදු ආර්ථික අර්බුදය අතරතුර පනවා ඇති බවත්, අන්තර්ජාතික මූල්ය අරමුදලේ වැඩසටහන යටතේ ශ්රී ලංකාවේ කැපවීම්වල කොටසක් ලෙස ක්රියාත්මක වෙනවා.
ආනයන සීමාවන්හි ප්රතිඵලයක් ලෙස, රත්රන් රට තුළට හොර රහසේ ගෙන ඒම වැඩි වැඩියෙන් සිදු වෙනවා. එමඟින් රාජ්ය ආදායම අහිමි වෙනවා.එම අංශය නීති විරෝධී ක්රියාකාරකම්වලට නිරාවරණය වෙනවා.
එබැවින් මෙම අභියෝග සඳහා ව්යුහාත්මක විසඳුමක් ලෙස යෝජිත රන් පිරිපහදුව ගැන අවධානය යොමු වී තිබෙනවා.
දේශීය පිරිපහදුවකට රන් හා ස්වර්ණාභරණ සඳහා කලාපීය මධ්යස්ථානයක් ලෙස ශ්රී ලංකාවේ තත්ත්වය ශක්තිමත් කළ හැකියි. අගය එකතු කිරීමට සහාය විය හැකියි. මෑත වසරවලදී දුර්වල වූ සැපයුම් දාමයන් විධිමත් කිරීමට උපකාරී විය හැකියි.
මේ යටතේ ශ්රී ලාංකිකයින්ට විදේශයන් හිදී රන් භාණ්ඩ මිලදී ගන්න මුදලට වඩා අඩු මිලකට මහ බැංකුව හරහා ගුවන් තොටුපලේ හෝ පොට් සිටියේ ‘ඩියුටි ෆී’ සාප්පු සංකීරණ වලදී රන් භාණ්ඩ මිලදී ගැනීමේ අවස්ථාවක් උදාවනු ඇතැයි පුරෝකථනය කර තිබෙනවා.
