මධ්යම අධිවේගී මාර්ග ව්යාපෘතියේ (CEP) 3 වන අදියරේ 2 වන කොටස සඳහා වන ලංසු කැඳවීමේ ක්රියාවලියට මැදිහත් වන ලෙස ශ්රී ලංකා ජාතික ඉදිකිරීම් සංගමය (NCASL) ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක ගෙන් ලිඛිත ඉල්ලීමක් කැර ඇති බව අනාවරණය වෙයි.
ඔවුන් පෙන්වා දෙන්නේ මෙම ක්රියාවලියේ තරඟකාරීත්වය සහ ප්රසම්පාදන සාධාරණත්වය පිළිබඳ බරපතළ ගැටලු පවතින බවයි.
2026 පෙබරවාරි 2 වැනි දිනැති සවිස්තරාත්මක ලිපියක් මඟින් NCASL සභාපති එම්.ඩී. පෝල්, රුපියල් බිලියන ගණනක් වටිනා පැකේජ හතකින් යුත් මෙම ව්යාපෘතියේ විනිවිදභාවයට තර්ජනයක් වන පද්ධතිමය ගැටලු කිහිපයක් පෙන්වා දී ඇත.
අසාර්ථක වෙළඳපොළ තත්ත්වය
සංගමයේ ප්රධානතම අවධාරණය වන්නේ ප්රසම්පාදන විශේෂඥයන් පවසන පරිදි මෙහි “අසාර්ථක වෙළෙඳපොළ” (Failed Market) තත්ත්වයක් පවතින බවයි. පැකේජ හතක් සඳහා සුදුසුකම් ලත් ලංසුකරුවන් හය-හත් දෙනෙකු පමණක් තරඟ වැදීම නිසා සැබෑ තරඟකාරීත්වයක් නිර්මාණය නොවන බව ඔවුහු පවසති.
ලංසුකරුවන් සහ පැකේජ සංඛ්යාව අතර පවතින මෙම 1:1 ආසන්න අනුපාතය හේතුවෙන් මිල ගණන් අඩු කිරීමට ඇති පෙළඹවීම නැති වී යන බව NCASL අනතුරු අඟවයි. තමන්ට කෙසේ හෝ කොන්ත්රාත්තුවක් ලැබෙන බව ලංසුකරුවන් දන්නා විට, එය ලංසු වංචා (Bid Rigging) හෝ අභ්යන්තර වෙළඳපොළ බෙදාගැනීමේ එකඟතාවන්ට මග පාදයි.
මින් ඇතිවන මූල්ය බලපෑම අතිවිශාලය. කිසිදු සුවිශේෂී තාක්ෂණික හෝ වෙළෙඳපොළ වෙනසක් නොමැති පසුබිමක, ලංසු මිල ගණන් ඉංජිනේරු ඇස්තමේන්තුවලට වඩා බෙහෙවින් ඉහළ යා හැකි බව සංගමය පුරෝකථනය කරයි. තරඟකාරීත්වය අඩුවීම නිසා මිල ගණන් 5-10% කින් පමණ ඉහළ ගියද, එය බදු ගෙවන්නන්ගේ රුපියල් බිලියන ගණනක අපතේ යෑමක් වනු ඇත.
සුදුසුකම් ලැබීමේ බාධක සහ “අත්පත් කරගත් ආධිපත්යය”
මධ්යම අධිවේගී මාර්ගයේ II වැනි අදියරේ වැඩ කළ කොන්ත්රාත්කරුවන්ට පමණක් වාසි සැලසෙන පරිදි සුදුසුකම් නිර්ණායක සකස් කැර ඇති බව NCASL හඳුනාගෙන ඇත. පසුගිය වසර පහ තුළ මහා පරිමාණ මහාමාර්ග ඉදිකිරීම් සීමිත වූ බැවින්, නව කොන්ත්රාත්කරුවන්ට අවශ්ය සුදුසුකම් සපුරා ගැනීමට අවස්ථාවක් ලැබී නැත.
මෙය “කලින් සිටි අයම රජ කරවන වළල්ලක්” (Incumbency Loop) නිර්මාණය කරන බවත්, එමඟින් කුඩා සමාගම්වලට අවස්ථාව අහිමි වී අතලොස්සකගේ ආධිපත්යයක් (Oligopoly) ගොඩනැගෙන බවත් සංගමය පවසයි. තවද, 2025 අගභාගයේදී ප්රමුඛ පෙළේ කොන්ත්රාත්කරුවන් කිහිප දෙනෙකු අසාදු ලේඛන ගත කිරීම නිසා සුදුසුකම් ලත් ලංසුකරුවන් සංඛ්යාව තවත් සීමා වී ඇත.
ලංකා බැංකුව (BOC) සම්බන්ධ ක්රියා පටිපාටිමය ගැටලු
ලංසු ඇපකර (Bid Securities) සම්බන්ධයෙන් ද බරපතළ අක්රමිකතාවක් මතු වී ඇත. 2026 ජනවාරි 21 වැනි දින පැවති පූර්ව ලංසු රැස්වීමේදී මාර්ග සංවර්ධන අධිකාරිය පවසා ඇත්තේ ලංකා බැංකුව මඟින් නිකුත් කරන ලංසු ඇපකර පිළිනොගන්නා බවයි.
නමුත් මෙම සීමාව මුල් ලංසු කැඳවීමේ ලේඛනවල සඳහන් කැර නොතිබුණි. මෙය 2024 ශ්රී ලංකා ප්රසම්පාදන මාර්ගෝපදේශ උල්ලංඝනය කිරීමක් බව NCASL පෙන්වා දෙයි.
රජයට අයත් විශාලතම බැංකුවක් මෙලෙස හදිසියේ බැහැර කිරීම, ඇතැම් ලංසුකරුවන් ඉවත් කිරීම සඳහා ගත් හිතාමතා කළ උත්සාහයක් ද යන්න පිළිබඳව ඔවුහු ප්රශ්න කරති.
ආර්ථික බලපෑම
ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදලේ (IMF) සහය ඇතිව ආර්ථිකය යථා තත්ත්වයට පත් කිරීමට උත්සාහ කරන මෙවැනි අවධියක, මෙවැනි ප්රසම්පාදන අසාර්ථකත්වයන් රටට දරාගත නොහැකි බව සංගමය අවධාරණය කරයි.
තරඟකාරීත්වය නොමැතිවීම නිසා සිදුකරන අතිරික්ත ගෙවීම් යනු බදු ගෙවන්නන්ගේ මුදල් සීමිත කොන්ත්රාත්කරුවන් පිරිසක් වෙත සෘජුවම මාරු කිරීමකි.
සංගමයේ ඉල්ලීම්
NCASL විසින් ජනාධිපතිවරයාගෙන් කරුණු තුනක් ඉල්ලා ඇත.
F විකල්ප ඇපකර ලබා ගැනීමට සහ පුළුල් සහභාගීත්වයක් සඳහා ලංසු ඉදිරිපත් කිරීමේ කාලය දීර්ඝ කිරීම.
F දේශීය ලංසුකරුවන් වැඩි කිරීමට පියවර ගැනීම සහ ලංසුකරුවන් සංඛ්යාව ව්යාපෘති පැකේජ සංඛ්යාවට වඩා වැඩි වන පරිදි ශ්රී ලංකාවේ ක්රියාත්මක ජාත්යන්තර සමාගම්වලට ද (ඒකාබද්ධ ව්යාපාර ලෙස) අවස්ථාව ලබා දීම.
F ලංකා බැංකුවේ ඇපකර සම්බන්ධ සීමාවන් ඉවත් කිරීම හෝ ප්රමාණවත් කාලයක් ලබා දෙමින් එය විනිවිදභාවයෙන් යුතුව ලේඛනගත කිරීම.
යහපාලනය සහ විනිවිදභාවය
ප්රසිද්ධ ප්රසම්පාදන ක්රියාවලියකදී මහජන විශ්වාසය සුරැකීම අත්යවශ්ය බව සංගමය පවසයි. වර්තමාන තත්ත්වය අධිකරණමය අභියෝගවලට ලක්වුවහොත් ව්යාපෘතිය වසර ගණනාවකට අඩාල විය හැකි බවට ද ඔවුහු අනතුරු අඟවති.
මධ්යම අධිවේගී මාර්ග ව්යාපෘතියේ අඛණ්ඩතාව පිළිබඳව මතු වී ඇති මෙම බරපතළ ගැටලු සම්බන්ධයෙන් මාර්ග සංවර්ධන අධිකාරිය මෙතෙක් ප්රසිද්ධ ප්රතිචාරයක් දක්වා නොමැත. මෙය මෙරට ප්රසම්පාදන පද්ධතියේ පවතින දුර්වලතා සහ ආර්ථික පුනර්ජීවනය හමුවේ ඇති අභියෝග පිළිබඳ නැවත සිතා බැලීමට පොළඹවන අවස්ථාවකි.(Source -The Leader)
