පැය 48ක් ඇතුළත සාම ගිවිසුම පිළි නොගන්නේ නම් රටේ අත්‍යවශ්‍ය යටිතල පහසුකම් විනාශ කරන බවට  ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපද ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් කළ තර්ජනය ඉරානයේ මධ්‍යම හමුදා අණදෙන නිලධාරියා ප්‍රතික්ෂේප කැර තිබේ.

කටම් අල්-අන්බියා මධ්‍යම මූලස්ථානයෙන් නිකුත් කළ ප්‍රකාශයක ජෙනරාල් අලි අබ්දුල්ලාහි අලිබාඩි පැවසුවේ, ට්‍රම්ප්ගේ තර්ජනය “අසරණ, නොසන්සුන්, අසමතුලිත සහ මෝඩ ක්‍රියාවක් ” බවයි.

තවද, ට්‍රම්ප්ගේ සමාජ මාධ්‍ය සටහනේ ආගමික භාෂාව ප්‍රතිරාවය කරමින්, “මෙම පණිවිඩයේ සරල අර්ථය නම් නිරයේ දොරටු ඔබ වෙනුවෙන් විවෘත වනු ඇති” බවයි.

ට්‍රම්ප් සෙනසුරාදා (දේශීය වේලාවෙන්) පැවසුවේ ගිවිසුමක් අවසන් කිරීමට හෝ “සියලු නිරයට” මුහුණ දීමට ටෙහෙරානයට පැය 48ක් ඉතිරිව ඇති බවයි.

 අමෙරිකා එක්සත් ජනපදය තම යුද්ධය උත්සන්න කළහොත් මුළු මැද පෙරදිගම “වගුරු බිමක්” බවට පත් කරන බවට ඉරානය ට්‍රම්ප්ට අනතුරු අඟවා තිබේ.

සඳුදා වන විට හෝර්මුස් සමුද්‍ර සන්ධිය නැවත විවෘත නොකළහොත් ඉරාන පාලන තන්ත්‍රයට එරෙහි අමෙරිකා එක්සත් ජනපද ප්‍රහාර තීව්‍ර කරන බවට ට්‍රම්ප් තර්ජනය කෙළේය.

ටෙහෙරානය ප්‍රතිප්‍රහාර එල්ල කරමින්, අමෙරිකා එක්සත් ජනපද ජනාධිපතිවරයා ඔහුගේ තර්ජනවලට සාර්ථකව මුහුණ දුන්නොත්, තම හමුදා ඔවුන්ගේ හමුදා සඳහා කලාපය “නිරයක්” බවට පත් කරන බව  අමෙරිකා එක්සත් ජනපදයට සහ ඊශ්‍රායලයට පැවසීය.

“ආක්‍රමණශීලීත්වය පුළුල් වුවහොත්, මුළු කලාපයම ඔබට නිරයක් බවට පත් වන බව අමතක නොකරන්න,” පාලන තන්ත්‍ර ප්‍රකාශකයෙක් ඉරාන මාධ්‍යයට පැවසූ බව ටෙලිග්‍රාෆ්  සඳහාන් කරයි.

“ඉරාන ඉස්ලාමීය ජනරජය පරාජය කිරීමේ මායාව ඔබ ගිලෙන මඩ වගුරක් බවට පත්ව ඇත.”

අවහිර කරන ලද සමුද්‍ර සන්ධිය පිළිබඳ  අමෙරිකා එක්සත් ජනපද ජනාධිපතිවරයාගේ තර්ජනය, සතියේ මුලදී ඔහු කළ කතාවට පටහැනි බව පෙනේ. එහිදී වොෂින්ටනයට එය නැවත විවෘත කිරීම සඳහා ගිවිසුමක් නොමැතිව ගැටුමෙන් ඉවත් විය හැකි බවත්, නේටෝ සහචරයින්ට ගොස් තමන්ගේම තෙල් ලබා ගන්නා ලෙස ඔහු ඉල්ලා සිටි බවත් ඔහු යෝජනා කෙළේය.

ගෝලීය බලශක්ති අර්බුදය ගැඹුරු වන විට,  අමෙරිකා එක්සත් ජනපදය සහ ඊශ්‍රායලය ඉරාන යටිතල පහසුකම්වලට පහර දීම දිගටම කරගෙන ගියේය.

බිම හෙළන ලද  අමෙරිකානු ගුවන් භටයෙකු සොයා ගැනීමට  අමෙරිකා එක්සත් ජනපද සහ ඉරාන හමුදා පොර බැදූ අතර ඉරාන න්‍යෂ්ටික බලාගාරයක් අසල ප්‍රහාරයකින් පසු ඉවත් කිරීම් සිදු විය.

ටෙහෙරානය කලාපයේ නව ප්‍රහාර නිවේදනය කැර ඇති අතර, එය ඊශ්‍රායලයට සම්බන්ධ යැයි කියනු ලබන බහරේනයේ වාණිජ නෞකාවකට පහර දුන් බව විප්ලවවාදී ආරක්ෂකයින් පැවසීය.

මාසයකට වැඩි කාලයකට පෙර ඉරානයට එල්ල වූ  අමෙරිකා එක්සත් ජනපද – ඊශ්‍රායල ප්‍රහාර සමඟ යුද්ධය පුපුරා ගිය අතර, මැදපෙරදිග පුරා ගැටුම පැතිර ගිය අතර ගෝලීය ආර්ථිකය කැළඹීමට හේතු විය . විශේෂයෙන් තෙල් හා ගෑස් සඳහා අත්‍යවශ්‍ය මාර්ගයක් වන හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධිය වසා දැමීම නිසා.

“මම ඉරානයට ගනුදෙනුවක් කිරීමට හෝ හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධිය විවෘත කිරීමට දින දහයක් ලබා දුන් විට මතක තබා ගන්න,” ට්‍රම්ප් මාර්තු 26 වැනි දින නිකුත් කරන ලද අවසාන නිවේදනයක් ගැන සඳහන් කරමින් Truth Social හි ලිවීය.

“ කාලය ගෙවී යමින් පවතී – සියලුම නිරය ඔවුන් මත රජ වීමට පැය 48 කට පෙර.”

ටෙහෙරානය F-15 යුධ ගුවන් යානයක් බිම හෙළූ බව පැවසූ අතර අමෙරිකා එක්සත් ජනපද විශේෂ බලකායන් එහි කාර්ය මණ්ඩල සාමාජිකයන් දෙදෙනාගෙන් එක් අයෙකු බේරා ගත් බවත්, අනෙකා තවමත් අතුරුදහන් වී ඇති බවත්  අමෙරිකා එක්සත් ජනපද මාධ්‍ය වාර්තා කෙළේය.

ගල්ෆ් කලාපයේ  අමෙරිකා එක්සත් ජනපද A-10 භූමි ප්‍රහාරක ගුවන් යානයක් බිම හෙළූ බව ඉරාන හමුදාව ද පැවසූ අතර, එම ගුවන් යානයේ නියමුවා බේරා ගත් බව  අමෙරිකා එක්සත් ජනපද මාධ්‍ය පවසයි.

සෙනසුරාදා, කොහ්ගිලුයේ සහ බෝයර් – අහමඩ් පළාතේ නියෝජ්‍ය ආණ්ඩුකාර ෆට්ටා මොහොමඩි උපුටා දක්වමින් ප්‍රාදේශීය මෙහර් ප්‍රවෘත්ති ඒජන්සිය උපුටා දක්වමින් කියා සිටියේ, අතුරුදහන් වූ නියමුවා සෙවීමේ කාර්යයට “ජනප්‍රිය බලවේග සහ හමුදා හමුදා සමඟ ගෝත්‍රික කණ්ඩායම් සිටීම සහ තවමත් සිදුවෙමින් පවතින” බවයි.

“ඊයේ රාත්‍රියේ, මිනිසුන් රයිෆල්වලින් සතුරු හෙලිකොප්ටර්වලට වෙඩි තැබූ අතර ඔවුන්ට ගොඩබෑමට ඉඩ නොදුන්” බව ඔහු තවදුරටත් පැවසීය.

සමාජ මාධ්‍යවල පළ කරන ලද සහ AFPTV විසින් සත්‍යාපනය කරන ලද පින්තූරවලින් පෙනී ගියේ එක්සත් ජනපද හමුදා ගුවන් භටයා සොයමින් සිටියදී ඉරාන පොලිසිය නිරිතදිග ඉරානයේ  අමෙරිකා එක්සත් ජනපද හෙලිකොප්ටරයකට වෙඩි තබන ආකාරයයි.

ඉරාන පාර්ලිමේන්තුවේ කථානායක මොහොමඩ් ගලිබාෆ් ට්‍රම්ප් පරිපාලනයට සමච්චල් කරමින්, “ඔවුන් ආරම්භ කළ යුද්ධය දැන් ‘පාලන වෙනස‘ සිට ‘හේයි! අපේ නියමුවන් කිසිවෙකුට සොයාගත හැකිද?’ ලෙස පහත හෙලා ඇත. මොනතරම් ඇදහිය නොහැකි ප්‍රගතියක්ද. නිරපේක්ෂ දක්ෂයෝ.”

පැය 400 ක සටන් ගුවන් ගමන් අත්දැකීම් ඇති විශ්‍රාමික  අමෙරිකා එක්සත් ජනපද බ්‍රිගේඩියර් ජෙනරාල් හූස්ටන් කැන්ට්වෙල් පැවසුවේ ගුවන් නියමුවෙකු බිමට පැරෂුට් කිරීමට පෙර ඔහුගේ හෝ ඇයගේ පුහුණුව ආරම්භ වනු ඇති බවයි.

“මගේ ප්‍රමුඛතාවය වනුයේ, පළමුවෙන්ම, සැඟවීමයි, මන්ද මා අල්ලා ගැනීමට අවශ්‍ය නැති නිසා,” ඔහු AFP වෙත පැවසීය.

බුෂෙහර් න්‍යෂ්ටික බලාගාරය

සෙනසුරාදා ඉරානයේ බුෂෙහර් න්‍යෂ්ටික බලාගාරය අසල සිදු වූ ප්‍රහාරයකින් ආරක්ෂකයකු මිය ගිය අතර, එම පහසුකම අර්ධ වශයෙන් ඉදිකර එය ක්‍රියාත්මක කිරීමට සහාය වූ රුසියාව, සේවකයන් 198 දෙනෙකු ඉවත් කරන බව නිවේදනය කෙළේය.

දකුණු වෙරළ තීරයේ බලාගාරයට එල්ල වූ අඛණ්ඩ ප්‍රහාර අවසානයේ “ටෙහෙරාන් නොව, GCC [ගල්ෆ් සහයෝගිතා කවුන්සිලයේ] අගනගරවල ජීවිතය අවසන් කරන” විකිරණශීලී වැටීමකට තුඩු දිය හැකි බවට ඉරාන විදේශ ඇමැති අබ්බාස් අරග්චි අනතුරු ඇඟවීය.

බුෂෙහර් ඉරාන අගනුවරට වඩා කුවේට්, බහරේන් සහ කටාර් වලට සැලකිය යුතු ලෙස සමීප ය.

ජාත්‍යන්තර පරමාණුක බලශක්ති ඒජන්සියේ ප්‍රධානී රෆායෙල් ග්‍රෝසි X හි ලිවීය, එම ස්ථානයේ විකිරණ මට්ටම්වල කිසිදු වැඩිවීමක් වාර්තා වී නොමැති නමුත්, මෑත සතිවල එවැනි සිව්වන ප්‍රහාරය යැයි ඔහු පැවසූ දෙය ගැන “ගැඹුරු කනස්සල්ලක්” ප්‍රකාශ කෙළේය.

“ NPP [න්‍යෂ්ටික බලාගාර] ස්ථාන හෝ ඒ අවට ප්‍රදේශ කිසි විටෙකත් පහර නොදිය යුතුය,” ඔහු පැවසීය.

ටෙහෙරානයට තවත් ප්‍රහාර එල්ල වූ අතර, එහිදී AFP මාධ්‍යවේදියකු අහස ආවරණය කරන අළු පැහැති දුමාරයකින් ඝන මීදුම දුටුවේය.

“මෙම යුද්ධය නිදහස සඳහා වූවක් නොවේ … අපි ඊටත් වඩා ම්ලේච්ඡ දෙයකට කොටු වුණා,” 31 හැවිරිදි ෆේසේ ටෙහෙරානයේ සිට මැසෙන්ජර් යෙදුම හරහා AFP වෙත පැවසීය.

“ඔවුන් අහඹු ලෙස බෝම්බ හෙළනවා, මේ මෑත දිනවල කිසිදු නිශ්චිත ඉලක්කයක සලකුණක් නැහැ.”

ඉස්ෆහාන් පළාතේ කන්සාර්හි 35 හැවිරිදි මරියම් පැවසුවේ ඉරාන වැසියන් තම රජය අවසන් කිරීමට බලාපොරොත්තු වන අය සහ ආර්ථික ව්‍යසනයකට බිය වන අය ලෙස බෙදී සිටින බවයි.

“ඇත්තෙන්ම මම අපේ අනාගතය ගැන ඇත්තටම බිය වෙනවා,” ඇය AFP වෙත පැවසුවාය. “දැන් දේවල් ව්‍යසනයක්. සමූහ දොට්ට දැමීම්, පුළුල් වසා දැමීම් … සියල්ල අධික ලෙස දැනෙනවා.”

සෑම පාර්ශ්වයක්ම විසින් සිදු කරන ලද වැඩ වර්ජන ආර්ථික හා කාර්මික ස්ථාන ඉලක්ක කර ගනිමින් ගෝලීය බලශක්ති සැපයුම්වලට පුළුල් බාධාවක් ඇති කිරීමේ බිය මතු කැර තිබේ.

සෙනසුරාදා  අමෙරිකා එක්සත් ජනපද – ඊශ්‍රායල් ප්‍රහාරවලින් ඉරාන-ඉරාක දේශසීමාවේ ඛනිජ රසායනික මධ්‍යස්ථානයක්, සිමෙන්ති කම්හලක් සහ වෙළෙඳ පර්යන්තයක් එල්ල වූ අතර එහිදී එක් අයෙකු මිය ගිය බව වාර්තා විය.

ගල්ෆ් කලාපයේ ඊශ්‍රායලයට සහ  අමෙරිකා එක්සත් ජනපද සහචරයින්ට මිසයිල සහ ඩ්‍රෝන ප්‍රහාර එල්ල කරමින් ඉරානය පළිගෙන තිබේ.

සෙනසුරාදා බහරේනයේ සිව් දෙනෙකුට තුවාල සිදු වූ ඩ්‍රෝන යානාවලින් එල්ල වූ කැබලි,  අමෙරිකා එක්සත් ජනපද වලාකුළු පරිගණක සමාගමක් වන ඔරකල් හි නිවාස ඇතුළුව ඩුබායි හි ගොඩනැඟිලි දෙකකට සුන්බුන් වැදී ඇති බව බලධාරීන් පැවසීය.

ඉරානයේ විප්ලවවාදී ආරක්ෂකයන් සිය සේපා ප්‍රවෘත්ති වෙබ් අඩවියේ, බහරේනයේ කලීෆා බින් සල්මාන් වරායේ “ඊශ්‍රායල පාලනයට අයත් සහ තුන්වැනි රටක ධජය ලෙලවන” MSC ඉෂිකා නම් වාණිජ නෞකාවක් ඉලක්ක කැර ගත් බව ද පැවසීය.

බේරූට් පිපිරීම්

තවත් පෙරමුණකින්, ඉරානයේ පිටුබලය ලබන හිස්බුල්ලා සමඟ නවතම සටන් වටය ආරම්භ වී මාසය තුළ ලෙබනනය පුරා ඉලක්ක 3500 කට වඩා ප්‍රහාර එල්ල කළ බව සිකුරාදා (දේශීය වේලාවෙන්) ඊශ්‍රායල හමුදාව පැවසීය.

ලෙබනන් රාජ්‍ය මාධ්‍ය වාර්තා කෙළේ ඊශ්‍රායලය බෙකා කලාපයේ පාලමක් විනාශ කළ බවත්, ඊශ්‍රායලය ඔවුන්ට පහර දෙන බව පැවසීමෙන් පසු දෙවැනි පාලමකට ද පහර දුන් බවත් ප්‍රාදේශීය මාධ්‍ය වාර්තා කෙළේය.

සෙනසුරාදා අලුයම බේරූට් හි ඝෝෂාකාරී පිපිරීම් දෙකක් ඇසුණු AFP මාධ්‍යවේදියෙකුට ඉන් එකකින් දුමාරයක් නැඟෙන බව දුටුවේය.

වෙරළ බඩ ලෙබනන් නගරයක් වන ටයර් හි රෝහලක් අසල ගොඩනැගිලිවලට ඊශ්‍රායල ප්‍රහාරවලින් හානි වූ අතර එමඟින් පුද්ගලයින් 11 දෙනෙකු තුවාල ලැබූ බව සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශය පැවසීය.

සැලසුම් කළ ප්‍රහාරවලට පෙර ඊශ්‍රායල හමුදාව පසුව නගරයේ පදිංචිකරුවන්ට හදිසි ඉවත් කිරීමේ අනතුරු ඇඟවීමක් නිකුත් කෙළේය.

දස දහස් ගණනක් ජනයා ටයර් හැර ගොස් ඇත, නමුත් අවට ගම්මානවලින් අවතැන් වූ 15,000 ක් ඇතුළුව 20,000 ක් පමණ ඉතිරිව සිටිති.

( Source-AFP )