ශ්‍රී ලංකාව සිය සාර්ව ආර්ථිකය යළි ගොඩනැගීමේ අතිශය සංවේදී ක්‍රියාවලියක නිරතව සිටින මොහොතක, ‘සංවිධානාත්මක අපරාධ වැළැක්වීමේ පනත් කෙටුම්පත’ (POC Bill) සහ ‘ත්‍රස්තවාදයෙන් රාජ්‍යය ආරක්ෂා කිරීමේ පනත් කෙටුම්පත’ (PST Bill) යන දැඩි බලතල සහිත නීතිමය පියවර දෙකක් හඳුන්වා දීම තුළින් ව්‍යාපාරික ක්ෂේත්‍රය තුළ දැඩි කම්පනයක් ඇති වී තිබේ.

සමූහ ප්‍රචණ්ඩත්වය, මූල්‍ය අපරාධ සහ කඩාකප්පල්කාරී ක්‍රියාවන්ට එරෙහිව සටන් කිරීම සඳහා අත්‍යවශ්‍ය ආරක්ෂක යාන්ත්‍රණ ලෙස ආණ්ඩුව ඒවා සකස් කැර ඇත.

කෙසේ වෙතත්, නීති විශාරදයින්, ව්‍යාපාරික මණ්ඩල සහ ජාත්‍යන්තර නිරීක්ෂකයින් අනතුරු අඟවන්නේ මෙම පනත් කෙටුම්පත් තුළ ඇති පුළුල්, නොපැහැදිලි පාරිභාෂික වචන සහ පුළුල් විධායක බලතල ශ්‍රී ලංකාවේ ආයෝජන පරිසරයට, වෙළෙඳ ප්‍රවේශයට සහ පුළුල් ආර්ථික ස්ථාවරත්වයට දැඩි ව්‍යුහාත්මක අවදානම් ඇති කරන බවයි.

FDI මත සිසිල් බලපෑම

විදේශ සෘජු ආයෝජන (FDI) මූලික වශයෙන් නීතියේ ආධිපත්‍යය, ආයතනික පුරෝකථනය කිරීමේ හැකියාව සහ සිවිල් සහ වාණිජ නිදහස ආරක්ෂා කිරීම මඟින් මෙහෙයවනු ලැබේ.

යෝජිත ව්‍යවස්ථාදායක රාමුව විධායක බලධාරීන්ට පුළුල්, අධීක්‍ෂණය නොකළ බලතළ ලබා දීමෙන් මෙම කුළුණු දැඩි ලෙස අඩපණ කරයි.

PST පනත් කෙටුම්පත යටතේ, කඩාකප්පල්කාරී ක්‍රියාවන් පිළිබඳ පුළුල් අර්ථකථන සම්මත ආයතනික ක්‍රියාමාර්ග, මූල්‍ය ගනුදෙනු හෝ යටිතල පහසුකම් කඩාකප්පල් කිරීම් අපරාධකරණය කිරීමේ අවදානමක් ඇත.

ඒ සමඟම, POC පනත් කෙටුම්පත මඟින් සැකකරුවන් දීර්ඝ කාලයක් සඳහා මහේස්ත්‍රාත් අධීක්ෂණයකින් තොරව රඳවා තබා ගැනීමට ඉඩ සලසන සමාන්තර රඳවා තබා ගැනීමේ පාලන තන්ත්‍ර හඳුන්වා දෙන අතර, මූල්‍ය “සංගමය” පිළිබඳ පුළුල් අර්ථකථනවලට අවදානමක් ඇති කරන විධිවිධාන සමඟ නීති විශේෂඥයන් පවසති.

ශ්‍රී ලංකාවේ පුනර්ජනනීය බලශක්තිය, වරාය යටිතල පහසුකම්, ඩිජිටල් තාක්ෂණය සහ දේපොළ වෙළෙඳාම් අංශවල ප්‍රාග්ධන කැපවීම් සලකා බලන ආයතනික ආයෝජකයින් සඳහා, එවැනි අපැහැදිලි නීති මඟින් දැවැන්ත දේශපාලනික සහ මෙහෙයුම් අවදානමක් හඳුන්වා දෙයි.

බහුජාතික සමාගම් දැඩි ගෝලීය ESG (පාරිසරික, සමාජීය සහ පාලන) අනුකූලතා විධාන යටතේ ක්‍රියාත්මක වේ.

තහනම් ආර්ථික කලාප ප්‍රකාශ කිරීමට, කඩිනම් අධිකරණ සමාලෝචනයකින් තොරව පුද්ගලයන් රඳවා තබා ගැනීමට හෝ නොපැහැදිලි ආරක්ෂක කඩතුරාවන් යටතේ ආයතනික වත්කම් අත්පත් කැර ගැනීමට විධායක බලධාරීන් විසින් පාලනය නොකළ බලතළ දරන අධිකරණ බල ප්‍රදේශයක ආයෝජනය කිරීම පිළිගත නොහැකි නිරාවරණයක් ඇති කරයි.

ප්‍රාග්ධනය අනිවාර්යයෙන්ම ස්වාධීන අධිකරණයක් මඟින් දේපළ අයිතිවාසිකම් සහ නීතිමය පිළිසරණ පැහැදිලිව ආරක්ෂා කැර ඇති රටවලට සංක්‍රමණය වේ.

GSP+ සඳහා තර්ජන

මෙම නීති සම්පාදනයෙන් පැන නගින වඩාත්ම ක්ෂණික සාර්ව ආර්ථික අවදානම වන්නේ ශ්‍රී ලංකාවේ මනාප වෙළෙඳ ප්‍රවේශයට, විශේෂයෙන් යුරෝපීය සංගමයේ GSP+ (සාමාන්‍ය මනාප යෝජනා ක්‍රමය ප්ලස්) යෝජනා ක්‍රමයට ඇති විය හැකි බාධාවයි.

GSP+ රාමුව මඟින් මානව හිමිකම්, කම්කරු ප්‍රමිතීන් සහ යහපාලනය පිළිබඳ ජාත්‍යන්තර සම්මුතීන් 27 කට අනුකූල වීමේ දැඩි කොන්දේසිය මත, ශ්‍රී ලංකාවේ නිෂ්පාදන, විශේෂයෙන් ඇඟලුම්, මුහුදු ආහාර, රබර් භාණ්ඩ සහ සැකසූ කෘෂිකාර්මික අයිතම දහස් ගණනක් සඳහා EU වෙළඳපොළට තීරුබදු රහිත ප්‍රවේශයක් ලබා දෙයි.

හියුමන් රයිට්ස් වොච් ඇතුළු ජාත්‍යන්තර අයිතිවාසිකම් සංවිධාන, උරුම ත්‍රස්ත විරෝධී ප්‍රඥප්ති ආදේශ කිරීම ඒ හා සමානව බලහත්කාර නව පනත් කෙටුම්පත් ශ්‍රී ලංකාව යුරෝපා සංගමය සමඟ තබා ඇති ස්ථාවරය සෘජුවම අනතුරේ හෙළයි.

GSP+ තත්ත්වය අහිමි වීම ශ්‍රී ලංකාවේ අපනයන සඳහා ක්ෂණික තීරුබදු දඬුවම් පැනවීමට හේතු වන අතර, ඇඟලුම් වැනි ප්‍රධාන අංශ බංග්ලාදේශය, වියට්නාමය සහ කාම්බෝජය වැනි කලාපීය ප්‍රතිවාදීන්ට එරෙහිව තරඟකාරී නොවන බවට පත් කරයි.

ඇඟලුම් පමණක්  අමෙරිකානු ඩොලර් බිලියන 4 කට වඩා වැදගත් විදේශ විනිමය ජනනය කරන බැවින්, යුරෝපීය වෙළෙඳ සම්බාධක හෝ බදු ගැලපීම් අවුලුවන ඕනෑම නීතිමය ක්‍රියාමාර්ගයක් අපනයන ආදායමට, ගෙවුම් ශේෂයේ ස්ථාවරත්වයට සහ දහස් ගණනක කාර්මික රැකියාවලට සෘජුවම තර්ජනය කරයි.

ව්‍යාපාරික වාතාවරණයට බාධා කිරීම, ශ්‍රම සංචලතාව

ජාත්‍යන්තර වෙළෙඳාම සහ විදේශ ප්‍රාග්ධනයට අමතරව, යෝජිත නීති මඟින් දේශීය ව්‍යාපාරික පරිසර පද්ධතිය තුළ දැඩි දෛනික ඝර්ෂණයක් ඇති කරයි.

POC පනත් කෙටුම්පතේ පුළුල් පරාසයන් යටතේ, විශේෂඥයින් පවසන්නේ බලගතු ක්‍රියාකාරීන් නියාමන අපැහැදිලිතා සූරාකන්නේ නම්, සාමාන්‍ය වාණිජ ආරවුල්, සැපයුම් දාම බාධා, සැපයුම් ප්‍රමාදයන් හෝ ආයතනික බංකොලොත්භාවයන් අපරාධකාරී කප්පම් ගැනීම් හෝ ජාවාරම්කාරී අර්ථ දැක්වීම් යටතේ වැරදි ලෙස අර්ථකථනය කිරීමේ අවදානමක් ඇති බවයි.

තවද, ඩිජිටල් දත්ත සමුදායන්, මූල්‍ය ජාල සහ අත්‍යවශ්‍ය සේවාවන් පිළිබඳ රාජ්‍ය නිරීක්ෂණ පුළුල් කිරීම අනුකූලතා කාංසාවේ වාතාවරණයක් නිර්මාණය කරයි.

ආයතනික විධායකයන්, මූල්‍ය තාක්ෂණ (FinTech) නවෝත්පාදකයින් සහ විදේශීය තාක්ෂණික උපදේශකයින් දත්ත රහස්‍යතාව, නියාමන ගොනු කිරීම් සහ දේශසීමා ප්‍රාග්ධන මාරු කිරීම් සම්බන්ධයෙන් ඉහළ නීතිමය අවදානමකට මුහුණ දෙයි.

ඊට අමතරව, කාර්මික ක්‍රියාමාර්ග, සාමකාමී රැස්වීම් සහ වෘත්තීය සමිති නියෝජනය සීමා කරන විධිවිධාන කම්කරු සබඳතාවලට තර්ජනය කරයි.

ආරක්ෂක හේතුන් යටතේ සාමූහික කේවල් කිරීම සහ සාමකාමී කම්කරු විරෝධතා ඵලදායී ලෙස දඬුවම් කිරීමෙන්,  ආණ්ඩුව කාර්මික ඝර්ෂණය භූගතව ගෙනයාමේ අවදානමක් ඇති කරයි, නිෂ්පාදන කලාප සහ කෘෂිකාර්මික වතු හරහා සේවා ස්ථාන සමගිය අස්ථාවර කරයි.

ස්වෛරී අවදානම්, ණය ශ්‍රේණිගත කිරීම්

ශ්‍රී ලංකාවේ අඛණ්ඩ ආර්ථික ස්ථායීකරණ සැලැස්ම, විදේශ වාණිජ ණය ගැනීම් සහ සම්පූර්ණ ස්වෛරී ණය ප්‍රතිව්‍යුහගත කිරීම සඳහා නැවත ප්‍රවේශය ලබා ගැනීම සඳහා ජාත්‍යන්තර විශ්වාසය ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීම මත දැඩි ලෙස රඳා පවතී.

ෆිච්, එස් ඇන්ඩ් පී සහ මූඩීස් වැනි ජාත්‍යන්තර ශ්‍රේණිගත කිරීමේ ආයතන, ස්වෛරී ණය ලකුණු ඇගයීමේදී දේශපාලන ස්ථාවරත්වය සහ ව්‍යවස්ථාදායක පාලනය සමීපව නිරීක්ෂණය කරයි.

ජාත්‍යන්තරව පුළුල් ලෙස හෙළා දකින, එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් පරීක්ෂාවට තුඩු දෙන හෝ දේශීය සිවිල් නොසන්සුන්තාවයට හේතු වන නීති ක්‍රියාත්මක කිරීම බැඳුම්කර හිමියන්ට සහ ද්විපාර්ශ්වික ණය හිමියන්ට දේශපාලන අස්ථාවරත්වය ඉහළ නංවන බව පෙන්නුම් කරයි.

ඉහළ ස්වෛරී අවදානම් වාරික සෘජුවම ශ්‍රී ලංකා රජයට සහ විදේශීය ණය මාර්ග සොයන දේශීය වාණිජ බැංකු සඳහා ඉහළ ණය ගැනීමේ පිරිවැයක් බවට පරිවර්තනය කරයි.

ශ්‍රී ලංකාවේ විදේශීය මූල්‍ය ආයතන ඉහළ අනුකූලතා සහ කීර්තිනාම අවදානම් දකින බැවින්, දේශීය ව්‍යවසායන් සීමිත අනුරූප බැංකු ප්‍රවේශය, මිල අධික වෙළෙඳ මූල්‍ය මාර්ග සහ ජාත්‍යන්තර ගනුදෙනු පිළිබඳ ඉහළ පරීක්ෂාවකට මුහුණ දෙයි.

ශේෂයක් ඇති කිරීම

ප්‍රචණ්ඩකාරී සංවිධානාත්මක අපරාධ, මිනිස් ජාවාරම සහ සැබෑ ජාතික ආරක්ෂක තර්ජන මැඩපැවැත්වීම සඳහා ශ්‍රී ලංකාවට නිසැකවම නවීන, ඵලදායී නීතිමය මෙවලම් අවශ්‍ය වුවද, අධිකරණ අධීක්ෂණය සහ ව්‍යවස්ථාමය සහතිකවල වියදමින් එසේ කිරීම ආර්ථික වර්ධනයේ පදනමට තර්ජනය කරයි.

සමෘද්ධිමත් වෙළෙඳපොළ ආර්ථිකයක් රාජ්‍ය ආරක්ෂක මැදිහත්වීම සහ නීත්‍යානුකූල වාණිජ ක්‍රියාකාරකම් අතර පැහැදිලි සීමාවන් මත රඳා පවතී.

ආර්ථික ප්‍රකෘතිය ආරක්ෂා කිරීම, දිගුකාලීන පෞද්ගලික ප්‍රාග්ධනය ආකර්ෂණය කැර ගැනීම සහ අත්‍යවශ්‍ය ජාත්‍යන්තර වෙළෙඳ මනාපයන් ආරක්ෂා කිරීම සඳහා, ආරක්ෂක නීති සම්පාදනය ජාත්‍යන්තර නිසි ක්‍රියාවලි ප්‍රමිතීන්ට දැඩි ලෙස අනුකූල වන බවටත්, වාණිජ හා සිවිල් ක්‍රියාකාරකම් සඳහා පැහැදිලි ආරක්ෂණ ඇතුළත් වන බවටත්, ශක්තිමත් අධිකරණ පරීක්ෂාවන් පවත්වා ගැනීමටත් රාජ්‍යය සහතික විය යුතුය.

ආයෝජන සඳහා වන ගෝලීය තරඟයේදී, ආයතනික විශ්වාසය සහ නීතියේ ආධිපත්‍යය ජාතියක වටිනාම ආර්ථික වත්කම් ලෙස පවතී.

පවතින අවදානම් හඳුනා ගනිමින්, ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන ව්‍යාපාරික සංගමය වන ලංකා වාණිජ මණ්ඩලය (CCC), ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායකගේ රජයෙන් පසුගිය සතියේ ඉල්ලා සිටියේ, නව නීති සම්පාදනය “ශ්‍රී ලංකාව සතු ජාත්‍යන්තර බැඳීම් සහ ජාත්‍යන්තරව පිළිගත් ප්‍රමිතීන්” සමඟ අනුකූල වන ලෙස සකස් කරන ලෙසයි. එමඟින්, GSP+ ප්‍රතිලාභ අඛණ්ඩව ලබා ගැනීමට රටට ඇති අවස්ථාවන් තවදුරටත් ශක්තිමත් වනු ඇත.

(ECONOMYNEXT- අසුරෙන්)