අමෙරිකා එක්සත් ජනපදය සහ ඉරානය අතර  පැවැති  න්‍යෂ්ටික  අවි පිළිබඳ සාකච්ඡාවලදී “මාර්ගෝපදේශක මූලධර්ම” පිළිබඳව අවබෝධයකට පැමිණ ඇති බව ඉරානයේ  විදේශ කටයුතු පිළිබඳ ඇමැතිවරයා ප්‍රකාශ  කළද , අමෙරිකාවේ මිලිටරි ප්‍රහාරයක තර්ජනය වළක්වා ගැනීමට තවමත් කටයුතු කැර නැති බව සඳහාන්ය.

 “අපි හොඳ ප්‍රගතියක් ලබා ඇති බව මම විශ්වාස කරමි,” ජිනීවාහි ඉරාන නියෝජිත කණ්ඩායමේ ප්‍රධානී අබ්බාස් අරග්චි පැවසීය. “ගිවිසුමක් කරා යන මාවත ආරම්භ වී ඇත, නමුත් අපි එයට ඉක්මනින් ළඟා නොවෙමු,” ඔහු පැය ගණනක් වක්‍ර සාකච්ඡාවලින් පසු රාජ්‍ය මාධ්‍ය වෙත පැවසුවේ, නව සාකච්ඡා වටයකට පෙර දෙපාර්ශ්වය කෙටුම්පත් පෙළ සඳහා වෙන වෙනම කටයුතු කරන බවයි.

අමෙරිකා එක්සත් ජනපද නිලධාරියෙක් ඔහුගේ අදහස් ප්‍රතිරාවය කරමින් NBC ප්‍රවෘත්ති වෙත පැවසුවේ “ප්‍රගතියක් ඇති කැර ඇති, නමුත් සාකච්ඡා කිරීමට තවමත් බොහෝ විස්තර තිබේ” යනුවෙනි.

උප ජනාධිපති JD Vance අද Fox News සමඟ සම්මුඛ සාකච්ඡාවකදී සාකච්ඡා පිළිබඳ මිශ්‍ර සමාලෝචනයක් ලබා දුන්නේය.

“යම් ආකාරයකින්, එය හොඳින් සිදු විය. ඔවුන් පසුව හමුවීමට එකඟ විය,” Vance පැවසීය. “නමුත් වෙනත් ආකාරවලින්, ජනාධිපතිවරයා ඉරාන වැසියන් තවමත් පිළිගැනීමට සහ ක්‍රියාත්මක වීමට කැමති නැති රතු රේඛා කිහිපයක් නියම කැර ඇති බව ඉතා පැහැදිලිය. එබැවින් අපි එය දිගටම කැරගෙන යන්නෙමු.”

ඕමානයේ මැදිහත්වීමෙන් පැවැත්වෙන සාකච්ඡාවලදී ට්‍රම්ප්ගේ විශේෂ නියෝජිත ස්ටීව් විට්කොෆ් සහ බෑණා වන ජරෙඩ් කුෂ්නර් එක්සත් ජනපද නියෝජිත කණ්ඩායමට නායකත්වය දී ඇත. ඉරාන නියෝජිත කණ්ඩායම “අපගේ ස්ථාවරයන්හි ඇති විවෘත හිඩැස් කිහිපයක් විසඳීම සඳහා සවිස්තරාත්මක යෝජනා සමඟ ඉදිරි සති දෙක තුළ නැවත පැමිණෙන බව පැවසූ බව,” එක්සත් ජනපද නිලධාරියා පැවසීය.

ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් රට පුරා නොසන්සුන්තාවන්ට මාරාන්තික ලෙස පහර දීමෙන් පසු ඉස්ලාමීය ජනරජයට නව න්‍යෂ්ටික ගිවිසුමකට බලපෑම් කිරීමට උත්සාහ කරන බැවින්, දැවැන්ත  අමෙරිකානු මිලිටරි ගොඩනැගීම වේගවත් වෙමින් පවතින විට ටෙහෙරානයෙන් ධනාත්මක අදහස් පළ විය.

ටෙහෙරානයේ ” පාලන තන්ත්‍ර වෙනසක් ” සිදුවිය හැකි හොඳම දේ විය හැකි බව ට්‍රම්ප් පවසා ඇත. නමුත් ඉරාන උත්තරීතර නායක අයතුල්ලා අලි කමේනි අඟහරුවාදා පැවසුවේ ඔහුගේ රජය බලයෙන් පහ කිරීමට අමෙරිකා එක්සත් ජනපදය ගන්නා ඕනෑම උත්සාහයක් අසාර්ථක වනු ඇති බවයි.

ජිනීවාහි සාකච්ඡා ආරම්භ වන විට, ඉරාන රාජ්‍ය මාධ්‍ය වාර්තා කෙළේ, “ආරක්ෂක පූර්වාරක්ෂාවන්” හේතුවෙන් උපායමාර්ගික හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධියේ කොටස් පැය කිහිපයක් වසා දමන බවත්, ඉරානයේ ප්‍රභූ විප්ලවවාදී ආරක්ෂක භටයන් එහි හමුදා අභ්‍යාස පවත්වන බවත්ය.

අතීතයේ දී ප්‍රහාරයක් එල්ල වුවහොත් වාණිජ නැව්ගත කිරීම සඳහා සමුද්‍ර සන්ධිය වසා දමන බවට ටෙහෙරානය තර්ජනය කැර ඇති අතර, එය ගෝලීය තෙල් ප්‍රවාහයෙන් පහෙන් එකක් හිර කැර බොරතෙල් මිල ඉහළ නංවනු ඇත.

“සම්බාධක ඉවත් කිරීම සහ න්‍යෂ්ටික විෂයයන් යන දෙකටම අදාළ ඇතැම් තොරතුරු අපි ඇතුළත් කැර ඇත්තෙමු,” ඉරාන විදේශ අමාත්‍යාංශයේ ප්‍රකාශක එස්මයිල් බගයි ඒවා අවසන් වීමට පෙර රාජ්‍ය මාධ්‍ය වෙත පැවසීය. “අපි හැකි තාක් කල් මෙම සාකච්ඡා දිගටම කරගෙන යෑමට සූදානම්. ගැටලු සංකීර්ණයි. දෙපාර්ශ්වය අතර විශ්වාසයක් නැත. මෙම තත්ත්වයන් යටතේ අපි සාකච්ඡා දිගටම කරගෙන යා යුතුයි,” ඔහු තවදුරටත් පැවසීය.

න්‍යෂ්ටික ප්‍රශ්නය, ආර්ථික සම්බාධක ඉවත් කිරීම සහ ඕනෑම අවබෝධයක් සඳහා රාමුවක් පිළිබඳ ටෙහෙරානයේ අදහස් එක්සත් ජනපද පාර්ශ්වයට දැනුම් දී ඇති බව බගයි පවසා තිබේ.

ට්‍රම්ප් සඳුදා පැවසුවේ ජිනීවා සාකච්ඡාවලට “වක්‍රව” සම්බන්ධ වන බවත් ටෙහෙරානය ගිවිසුමක් ඇති කැර ගැනීමට කැමති බව තමා විශ්වාස කරන බවත්ය.

“ගිවිසුමක් ඇති කැර නොගැනීමේ ප්‍රතිවිපාක ඔවුන්ට අවශ්‍ය යැයි මම නොසිතමි,” ට්‍රම්ප් එයාර් ෆෝස් වන් යානයේ වාර්තාකරුවන්ට පැවසීය. “ඔවුන්ගේ න්‍යෂ්ටික විභවය විනාශ කිරීම සඳහා B-2 යානා යැවීම වෙනුවට අපට ගිවිසුමක් ඇති කර ගත හැකිව තිබුණි. අපට B-2 යානා යැවීමට සිදු විය.”

ඉරාන න්‍යෂ්ටික මධ්‍යස්ථානවලට බෝම්බ හෙළීමේදී එක්සත් ජනපදය පසුගිය ජුනි මාසයේදී ඊශ්‍රායලය සමඟ එක් විය.

ජුනි මාසයේ ප්‍රහාරවලින් පසු, ඉරානයේ පාලකයන් වීදි විරෝධතා මඟින් දුර්වල වී ඇති අතර, ජීවිත දහස් ගණනකගේ වියදමින් මර්දනය කැර ඇති අතර, රටේ තෙල් ආදායම ගෙල සිර කැර ඇති ජාත්‍යන්තර සම්බාධක මඟින් අර්ධ වශයෙන් මෙහෙයවනු ලබන ජීවන වියදම් අර්බුදයකට එරෙහිව ය.

සාකච්ඡා ආරම්භ වූ වහාම, ඉරාන මාධ්‍ය 86 හැවිරිදි කමේනි උපුටා දක්වමින් වොෂින්ටනයට තම රජය බලහත්කාරයෙන් ඉවත් කළ නොහැකි බව පැවසීය. 1979 ඉස්ලාමීය විප්ලවයේ සිට ජනරජය පූජකවරුන් විසින් පාලනය කැර ඇත.

“එක්සත් ජනපද ජනාධිපතිවරයා පවසන්නේ ඔවුන්ගේ හමුදාව ලෝකයේ ශක්තිමත්ම බවයි, නමුත් ලෝකයේ ශක්තිමත්ම හමුදාව සමහර විට නැගිටින්නට නොහැකි තරම් තදින් පහර දිය හැකිය,” ඔහු ඉරාන මාධ්‍ය විසින් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද අදහස් දැක්වීමේදී පැවසීය.

ඉරානයේ මිසයිල තොගය වැනි න්‍යෂ්ටික නොවන ගැටලු සඳහා සාකච්ඡා විෂය පථය පුළුල් කිරීමට වොෂින්ටනය උත්සාහ කැර ඇත. සම්බාධක සහන සඳහා හුවමාරු කර ගනිමින් – තම න්‍යෂ්ටික වැඩසටහනට සීමා කිරීම් සාකච්ඡා කිරීමට පමණක් කැමැත්තෙන් සිටින බවත්, යුරේනියම් පොහොසත් කිරීම සම්පූර්ණයෙන්ම අත් නොහරින බවත් හෝ එහි මිසයිල වැඩසටහන සාකච්ඡා නොකරන බවත් ටෙහෙරානය පවසයි.

තම බලවත් මිසයිල තොගය සාකච්ඡා කළ නොහැකි බවත්, ඒවායේ වර්ගය සහ පරාසය  අමෙරිකා එක්සත් ජනපදය සමඟ කිසිදු සම්බන්ධයක් නොමැති බවත් ඉරානයේ ස්ථාවරය කමේනි නැවත අවධාරණය කෙළේය.

පසුගිය වසරේ ජුනි මාසයේදී වොෂින්ටනයේ මිත්‍ර පාක්ෂික ඊශ්‍රායලය, ඉරානයට එරෙහිව බෝම්බ හෙළිමේ ව්‍යාපාරයක් දියත් කළ අතර පසුව න්‍යෂ්ටික ඉලක්කවලට පහර දුන් එක්සත් ජනපද B-2 බෝම්බ හෙලන යානා ද ඊට එක් වූ විට ටෙහෙරානය සහ වොෂින්ටනය හයවන වටයේ සාකච්ඡා පැවැත්වීමට නියමිතව තිබුණි. එතැන් සිට ටෙහෙරානය යුරේනියම් පොහොසත් කිරීමේ ක්‍රියාකාරකම් නතර කැර ඇති බව පවසා තිබේ.

අඟහරුවාදා රැස්වීම එක්සත් ජාතීන්ගේ ඕමාන් තානාපතිවරයාගේ නිවෙසේදී දැඩි ආරක්ෂක රැකවල් මධ්‍යයේ පැවැත්විණි. ඉරාන රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික බලපත්‍ර තහඩු සහිත සමහර මෝටර් රථ පිටත දක්නට ලැබුණි.

එක්සත් ජනපදය සහ ඊශ්‍රායලය විශ්වාස කරන්නේ ඉරානය ඊශ්‍රායලයේ පැවැත්මට තර්ජනයක් විය හැකි න්‍යෂ්ටික අවියක් තැනීමට අපේක්ෂා කරන බවයි.

( Cyber World press )