අමෙරිකානු – ඊශ්‍රායල් ප්‍රහාරවලින් ඊයේ (28) උදෑසන මියගිය ඉරානයේ අධ්‍යාත්මික නායක අයතුල්ලා අලි කමේනි (අයතුල්ලා අලි කමේනි) ඉරාන ඉස්ලාමීය ජනරජයේ දේශපාලනික හා ආගමික වශයෙන් ඉහළම බලවතා ඔහු විය.

ඝාතනයට ලක්වන විට වයස අවුරුදු 86 ක් වූ ඔහු, 1939 අප්‍රේල් 19 වැනි දින ඉරානයේ මහනුවර මෂාඩ් (මාෂ්හාඩ්) හි උපත ලැබීය. ඔහු ඉස්ලාමීය දේවධර්මය පිළිබඳ ඉහළ අධ්‍යාපනයක් ලැබූ පුද්ගලයකු ලෙස සැලකේ. ඉරාන විප්ලවයේ පියා ලෙස සැලකෙන අයතුල්ලා කුමේනිගේ ප්‍රධාන ශිෂ්‍යයකු ලෙස ඔහු ක්‍රියා කෙළේය.

ඉරාන පාලක ෂා මොහොමඩ් රේසා පහ්ලවිට එරෙහිව ක්‍රියා කිරීමට පටන් ගත් ඔහු, ෂා පාලනය ඔහුව වසර තුනක් පිටුවහල් කිරීමට පෙර හය වතාවක් අත්අඩංගුවට ගන්නා ලදී.

1981 සිට 1989 දක්වා ඔහු ඉරානයේ ජනාධිපතිවරයා ලෙස සේවය කෙළේය. 1989 දී අයතුල්ලා කුමේනිගේ අභාවයෙන් පසු, ඔහු ඉරානයේ උත්තරීතර නායකයා ලෙස තේරී පත් විය. ඔහු වසර 35 කට වැඩි කාලයක් ඝාතනය කරන තෙක් ඔහු එම තනතුර දැරීය.

ඉරාන රජයේ ක්‍රමයට අනුව, උත්තරීතර නායකයා සතු බලතල අති විශාලය. ඉරාන සන්නද්ධ හමුදාවන්හි අණ දෙන නිලධාරියා උත්තරීතර නායකයා වේ. ඔහු රටේ ප්‍රධාන විදේශ ප්‍රතිපත්ති සහ තීරණාත්මක දේශපාලන තීරණ ගැනීමේ අවසාන බලය සතුය. ඔහු ෂියා මුස්ලිම්වරුන්ගේ (මර්ජා) ඉහළම ආගමික නායකයකු ලෙස ද සැලකේ.

අයතුල්ලා අලි කුමේනි අමෙරිකාව සහ ඊශ්‍රායලය දැඩි ලෙස විවේචනය කළ අයෙකි. ඉරානයේ ස්වෛරීභාවය සහ ‘ඉස්ලාමීය විප්ලවවාදී වටිනාකම්’ ආරක්ෂා කිරීම වෙනුවෙන් පෙනී සිටි ඔහු නූතන මැද පෙරදිග දේශපාලනයේ බලවත්ම හා මතභේදාත්මක චරිතයක් ලෙස සැලකේ.